Zoftware

2010-08-18T11:27:00.004+04:30

شکایت اوراکل از گوگل

این دعوای اوراکل و گوگل هم انگار جدی هست. اگر یادتون باشه چند وقت پیش اوراکل سان رو خرید. همون موقع خیلی ها فکر می کردند بهتر بود که شرکتی مثل آی بی ام، سان رو بخره. چون این مسئله با توجه به نگاه اوراکل به دنیای اپن سورس ممکنه برای خیلی ها مشکل ساز بشه. حالا بعد از چند وقت اون اتفاقی که نباید می افتاد افتاد! اوراکل از گوگل به

خاطر استفاده غیر مجاز از جاوا روی اندروید شکایت کرده. داستان از این قراره که اندروید از یه نسخه تغییر یافته ماشین مجازی جاوا به نام دالویک (Dalvik) استفاده می کنه. دالویک یه ماشین مجازی هست که برای اجرای بهینه روی پردازنده های کم قدرت طراحی شده. دالویک بر خلاف JVM که یک ماشین Stack Based هست، یک ماشین Register Based هست. یعنی معماری کاملا متفاوتی داره. طبیعتا فایل باینری هم که روی دالویک اجرا میشه با استاندارد باینری جاوا (کلاس فایل ها) هم خوانی نداره. یعنی برنامه های جاوا که با کامپایلر استاندارد جاوا کامپایل شدن نمی تونن روی دالویک اجرا بشن. فایل های اجرایی دالویک با پسوند dex شبیه به jar فایل های جاوا هستن که از چند کلاس فایل جاوا تشکیل شده. ولی بر خلاف jar فایل ها، یک فایل زیپ نیستن. توی SDK اندروید ابزاری به نام dx وجود داره که میتونه اکثر فایل های jar رو به dex تبدیل کنه. نسخه جاوای اندروید خیلی شبیه نسخه استاندارد جاوا هست با این تفاوت که بخشی از کتابخانه استاندارد جاوا مانند Swing از آن حذف شده و قسمتی دیگر که عمدتا مربوط به کتابخانه گرافیکی برای ساخت واسط کاربر و نوشتن بازی ها و دسترسی به سخت افزار می شود به آن اضافه شده. به هر حال اینطور که به نظر میرسه کار گوگل با چند تا از patent های سان مشکل داره.

جیمز گاسلینگ پدر جاوا که بعد از پیوستن سان به اوراکل از این شرکت جدا شد در وبلاگ خود به نکته جالبی اشاره می کند. گاسلینگ می نویسد: هنگام مذاکرات سان با اوراکل، وقتی وکلای اوراکل متوجه مشکل سان و گوگل شدند، چشمانشان از خوشحالی برق می زد. حالا اینطور به نظر میاد که حتی پیش از خرید سان، اوراکل به فکر به دادگاه کشاندن گوگل بوده. او همچنین می نویسد سان هیچ موقع برای به دادگاه کشاندن دیگران patent به ثبت نمی رساند و این کار بیشتر برای جلوگیری از شکایت دیگر شرکت ها بر علیه سان بود.

این را هم بگویم که گرچه اندروید به صورت اپن سورس و رایگان در اختیار همه قرار دارد ولی منبع درآمد بزرگی برای گوگل هست. علاوه بر درآمدی که گوگل از طریق تبلیغات بر روی موبایل به دست می آورد، ۳۰ درصد از قیمت فروش برنامه های فروخته شده در مارکت اندروید نیز به گوگل می رسد. به هر حال به نظر می رسد خروجی این دادگاه می تواند تاثیر جدی بر روی توسعه اندروید داشته باشد.

---

مرتبط با موضوع:

http://news.cnet.com/8301-30685_3-20013549-264.html

http://arstechnica.com/open-source/news/2010/08/oracles-java-lawsuit-undermines-its-open-source-credibility.ars

http://weblogs.java.net/blog/fabriziogiudici/archive/2010/08/15/why-oracle-google-war-might-have-happy-end

2009-07-10T00:05:00.003+04:30

مهدی آذر یزدی را خیلی دوست داشتم. امروز که خبر فوتش را شنیدم حالم خیلی گرفته شد. خدایش بیامرزد. یادم هست اولین باری که کتابش را می خواندم اول یا دوم راهنمایی بودم. برادرم یکی از جلدهای کتاب قصه های خوب برای بچه های خوب را برایم خریده بود. یادم نمیآید دقیقا به چه مناسبتی بود. شاید برای روز تولدم بود. ولی یادم هست کتاب را یک سره تا تهش خاندم. وقت ناهار و شام هم کتاب دستم بود تا تمام شد. بعدها بقیه جلد های کتاب را هم خاندم. یادش بخیر. چقدر برای من شیرین بود خاندن آن کتاب ها. مطمئن هستم خیلی از بچه های ایرانی لحظات زیبای کودکیشان را با کتاب های آذر یزدی گذرانده اند. آن زمانی که من کتاب های این مرد بزرگ را می خاندم، او را نمی شناختم. بعدها یادم هست که یک روز در تلویزیون او را دیدم. مردی را که مدرسه نرفته بود. مردی را که ازدواج نکرده بود. مردی را که خودش هم باورش نمی شد کتاب هایش اینقدر دوست داشتنی باشند. مثل اینکه از دست حکومت هم خیلی شاکی بود. انگار یکی دوبار به کتاب هایش اجازه چاپ نداده بودند. و از وضع زندگیش شکایت داشت. که نویسندگی در این کشور نان و بخور و نمیر هم ندارد. یکی دو سال پیش بود که متوجه شدم او با یکی از دوستانم قوم و خویش است و گویا مریض احوال بود و آن زمان در کرج هم زندگی می کرد. خیلی دوست داشتم یک روز بروم دیدنش و به خاطر کتاب هایش از او تشکر کنم. ولی به هر تقدیر میسر نشد. امیدوارم بتوانم حداقل توی مراسم تشیع جنازه اش شرکت کنم. توصیه میکنم اگر وقت دارید، توی اینترنت یک چرخی بزنید و یکی از کتابهایش را دانلود کنید و بخانید. حس خوبی دارد. آدم را به دوران کودکی می برد. و اگر کتابی از او خانده اید برایش فاتحه ای بخانید. روحش قرین رحمت الهی.
http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=54775
http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=90531

2009-04-20T17:13:00.002+04:30

هی فلانی، زندگی شاید همین باشد

یکی از بزرگترین اشتباهاتی که ما آدم ها مرتکب می شویم این است که برای رسیدن به خوشبختی به دنبال موفقیت می رویم. کمتر وقتی هست که فکر کنیم خوشبختی با موفقیت چه فرقی می کند. شاید خیلی وقت ها پیش خودمان فکر می کنیم آدم خوشبخت باید آدم موفقی باشد و یا آدم موفق حتما آدم خوشبختی هست. خیلی وقت ها فکر می کنیم خوشبختی همان موفقیت هست. ولی به نظر من خوشبختی و موفقیت دو مفهوم کاملا متفاوت و در بسیاری از موارد متضاد هستند.

چند ماه پیش، مثل همیشه، حالم از دست این دنیای لعنتی حسابی گرفته بود. داشتم توی مترو با عجله میرفتم که به قطار برسم. وسط شلوغی یک جوانی پرسید کرج از کدام طرف هست؟ گفتم با من بیا. دستش را گرفتم و کشیدم توی قطار. هم سن و سال خودم بود. سر و وضع تر و تمیزی هم داشت. گفتم انگار بچه اینجا نیستی؟ گفت نه. خیلی ساده و بی دست و پا به نظر می رسید. انگار بار اولش بود که آمده بود تهران. گفتم دانشجویی؟ گفت نه. گفتم چه کاره ای؟ گفت توی میوه فروشی کار می کنم. گفتم میوه فروشی برای خودت هست؟ گفت نه. پیش خودم گفتم خوب حتما برای پدرش هست وگرنه جوانی با این سن و سال و تیپ و قیافه پیش آدم غریبه کارگری نمی کند. گفتم مغازه دار آشنا هست؟ گفت نه! گفتم چقدر حقوق میگیری؟ گفت صد و پنجاه تومان! گفتم راضی هستی؟ گفت آره. قبلا یه جای دیگه کار میکردم طرف خیلی اذیت میکرد ولی این صاحب کارم خیلی آدم خوبیه. یه کم دیگه که باهاش حرف زدم دیدم انگار جدا از زندگی راضی هست! همین که صاحب کارش زیاد اذیتش نمی کند و ماهی صد و پنجاه هزار تومان حقوق می گیرد و روزی دوتا سیب گاز میزند فکر می کند زندگی خوبی دارد.

راستش خیلی تحت تاثیر قرار گرفتم. پیش خودم گفتم چرا آدمی مثل این آدم باید اینقدر خوشحال باشد و تو اینقدر از دست زندگی شاکی باشی؟ یک مقداری که با دقت بیشتری اطرافم را نگاه کردم دیدم که این مشکل خیلی از آدم های اطراف ما هست. این حالت افسردگی یا حداقل ناراضی بودن از شرایط، توی قشر دانشگاهی ما و به خصوص دانشجویان دکترا خیلی متداول هست. شاید بشود این مشکل را – کم و بیش – در همه آدم هایی که در اصطلاح آن ها را موفق می نامند دید. به نظر من مشکل از آنجا ناشی می شود که خیلی از آدم هایی که تمام وقت خود را صرف رسیدن به موفقیت می کنند هیچ وقت به اینکه زندگی واقعا چه هست فکر نمی کنند. دائم می خواهند به یک جایی برسند. بعد که به آنجا رسیدند می خواهند به یک جای دیگر برسند. کمتر به این فکر می کنند که بعد که آن موفقیت را به دست آوردیم می خواهیم با آن چه کار کنیم. حتی به این فکر نمی کنیم که همین موفقیت هایی هم که تا حالا به دست آورده ایم به چه دردمان خورده. خیلی احمقانه به نظر می رسد که یک آدم عاقل برای رسیدن به موفقیت تا آخر عمر تلاش می کند و هیچ وقت فرصت لذت بردن از آن را پیدا نمی کند. به نظرم برای خوشبخت بودن اصلا لازم نیست آدم موفقی باشیم. همین جایی هم که هستیم می تواند جای خوشبختی باشد. به قول مهدی اخوان ثالث: هی فلانی، زندگی شاید همین باشد.

2009-03-09T12:01:00.002+03:30

از کرامات شیخ ما این بود

امشب یک اتفاق جالب افتاد. میکرفون رو به لپ تاپم وصل کرده بودم که صدا رو ضبط کنم. برنامه ضبط صدا هم در حال اجرا بود ولی خوب یادم رفت که این برنامه هه داره صدا رو ضبط میکنه. یک ساعتی گذشت و من میکروفن رو از لپ تاپ جدا کردم. رفتم شام خوردم، یوزارسیف رو هم کامل دیدم و برگشتم. بعد دو ساعت و نیم دیگه گذشت و فهمیدم که، اِ، مثل اینکه هنوز این برنامه هه داره صدا رو ضبط میکنه ولی خوب پیش خودم گفتم که دو سه ساعت پیش که من میکروفن رو قطع کردم. همش نوار خالیه. بعد گفتم حالا ببینم تا کجا پر شده. گوش کردم دیدم نه. مثل اینکه تمام یوزارسیف ضبط شده. اولش گفتم جل الخالق. ببین این یوزارسیف چه کراماتی داره! بدون میکروفن هم صداش ضبط میشه! ولی بعدش گفتم خوب یوزارسیف کرامات داشته؛ من که صدام از اون هم بهتر ضبط شده که کرامات نداشتم. بعد از کلی فکر کردن فهمیدم که ای بابا. این لپ تاپ ما میکروفن بیلتین (همون توکار خودمون) داشته و ما خبر نداشتیم! یاد این دانشمندای معروف که تصادفی یه چیزو اختراع میکنن افتادم. اَ...، من چقدر منت این محمد رو کشیدم که میکروفنت رو بده یه صدا ضبط کنیم. سال ها دل طلب جام جم از ما می کرد... بقیشو یادم نیست. البته بگم که من این لپ تاپو تازه دوساله خریدمش. باید خوب بررسی کنم ببینم چیز دیگه نداشته باشه که من ندونم

2009-01-03T20:18:00.003+03:30

یادگاری درس ذخیره و بازیابی
اگر فکر می کنید جیمیل خیلی میل سرور خفنی هست و به جای استفاده از میل سرور دانشگاه از جیمیل استفاده میکنید، باید بگم اشتباه میکنید! اگر 65 - 70 تا دانشجوی تربیت معلمی در عرض 48 ساعت بیشتر از 150 تا ایمیل بفرستند به ایمیلتون اون وقت هست که دیگه نمیتونید به اینباکستون دسترسی داشته باشید! و دانشجوهای بیچاره هم اون طرف منتظر میمونن که چرا این استاد بی مسئولیت پذیر (به به، چه اصطلاح توپی) چرا جواب ما را نمی دهد! البته تقصیر خودتان هست. گفتم نفری یه ایمیل بیشتر نفرستید، گوش نکردید! این هم نتیجه اش:

اگر نتونستید عکس بالا رو ببینید اینجا رو کلیک کنید.

2008-12-22T15:50:00.000+03:30

We need a Better Matlab!

I have used Matlab in some of my projects (mostly in university and just when I had to do that). I really don’t enjoy it. I think the worst problem with Matlab is the language itself. Poor design of the language, from function definition and typing mechanism to OO support and lack of namespaces, makes it an unpleasant choice for a computer scientist(it may seem very nice from a non-computer-scientist view). Of course it has some nice features including an exhaustive scientific library and efficient support for matrix and vector operations. Unfortunately, the Matlab library is completely based on the awful programming language. Because of the poor language constructs, matrices are overused in library design. Despite the mentioned weaknesses, Matlab is vastly used in scientific world, that’s because you cannot find any other single alternative in scientific programming.

I have found some ongoing works to make a Matlab replacement, Scilab and Octave are more or less a clone of Matlab (which means they are not a better Matlab), SciPy is a scientific python library (and just a library) which seems pretty good to me.

Based on my experience, a scientific environment at least must have the following components to be called a better Matlab:

1) A better programming language, by better I mean powerful but simple. As the language is used by non-computer scientists, simplicity is a must for the scientific programming language.

2) An excellent library, of course an excellent language is almost useless without a proper library.

3) Efficient support for matrix and vector operations. Maybe hardware accelerated operations or support for parallel processing (e.g. support for SMPs or use the power of GPU SIMD instructions) may be helpful.

4) A simple and useful distributed processing platform. As scientific programs are usually CPU intensive, a built-in Cluster Computing platform will greatly help scientists.

5) A better Development Environment

For the programming language, we must choose to use a compiled or scripting language, of course scripting languages are simpler to learn, understand and use and more appropriate for scientific experience and simulations. Moreover we have the following options:

1) Design a programming language from scratch for scientific purposes, it has the benefit that it could completely fit to the scientific computing requirements, but it has a huge cost and is very risky.

2) Use an existing language, there are many programming languages around. We can easily choose one of them; among several programming languages which I have studied, I prefer python and ruby. Although python has a more matured library, ruby design is more consistent. I will discuss later how ruby would be fitted to the needs.

3) Choose an existing platform with multiple programming languages, e.g. .Net or Java with a mixture of compiled-scripting languages; I don’t like this option for many reasons including its complexity.

So, why ruby is a good choice for our goal? There are many reasons to be considered.

1) Ruby is not designed for scientific computation but its flexible nature made it fully DSL-able. There are already some proofed examples of success of ruby in specific domains; Ruby on Rails is an excellent example. As an example of adaptation, consider the scalar expansion capability. Ruby does not support scalar expansion (e.g. 2 * [1, 2, 3, 4]), but this feature could be easily added to the language so as to become native to the language! Here is some lines of code which do that:

class Fixnum

alias_method(:old_mult, :*)

def *(a)

if(a.is_a?(Array))

a.collect { |i| self * i }

else

self.old_mult(a)

end

This is the job that needs AOP in many other languages to be done, even in many languages like java it can’t be done at all.

2) Ruby is simple, it could easily be learned by non computer scientist and students, and it has very simple OO semantics. Moreover, it is strongly and dynamically typed, its dynamic typing semantic made it simple to use and its strong typing nature prevents many programming errors.

3) Ruby has a wonderful implementation called JRuby which runs over JVM. This is an excellent option because you can easily use all of available java libraries out of the box. Using some simple wrappers, many scientific java libraries could be ported to ruby. Also some parts of new libraries may be implemented in java for efficiency. Additionally, both NetBeans and eclipse (through RadRails plug-in) support ruby. As the IDEs are extendable they could easily be modified to make a better Matlab development environment.

As many other java fans I love ruby because it is very consistence and clean (just like java). It might be some other good choices.

2008-10-22T11:54:00.000+03:30

دکتر جان، تو خودت نشاط ملی هستی، طرح برای چی؟!

دکتر کردان، دیروز در حاشیه آمد و شد معاون بعدی و قبلی خودشان فرموده اند: "پيش‌نويس اوليه طرح نشاط ملي آماده شده است كه به شوراي اجتماعي كشور ارسال شده و مراحل تصويب خود را مي‌گذراند". خواستم در اینجا از ایشان به خاطر اینکه اینقدر به فکر نشاط این ملت هستند تشکر کنم و بگویم، طرح برای چی؟! خود شما به اندازه کافی در این ملت نشاط ایجاد کرده اید. راستش را بخواهید در این چند سال عمرم هیچ کس را ندیده ام که به اندازه جنابعالی در کاریکاتورها و مطالب طنز کشور مطرح شده باشد و اینچنین باعث انبساط خاطر مردم این کشور شود.

* حاشیه: کاش یک نفر آدم بیکار پیدا میشد و آرشیوی از مطالبی که در مورد دکتر (!؟) کردان مطرح شده جمع آوری می کرد. فکر می کنم از نظر تاریخی ایشان اتفاق منحصر به فردی در کشور ما بودند (هستند؟!).

2008-08-29T03:08:00.000+04:30

اضافات فایرفاکس

کم کم دارم به این نتیجه می رسم که برای هر کاری یک add-on توی فایرفاکس می شود پیدا کرد. حتی برای رفع اتهام نامردی و حل مشکل قیافه! چند روز پیش هادی گیر داده بود که چرا قیافه این فایرفاکس تو با فایرفاکس من فرق می کند. گفتم به خاطر add-on هایی هست که نصب است. بعد گیر داد که لیست add-on هایی را که نصب داری به من بگو. راستش را بخواهید چون من اصلا حال و حوصله تایپ کردن بیست سی تا اسم را نداشتم، یک جورهایی مسئله را پیچاندم (در اصل پیچوندم). و او هم طبق معمول گفت "خیلی نامردی". ولی امروز به صورت اتفاقی یک add-on ی پیدا کردم که هم مشکل نامردی من را حل کرد، هم مشکل قیافه هادی را. این add-on ی که پیدا کردم می تواند یک لیست از تمام add-on هایی که روی فایرفاکس شما نصب هست درست کند. این لیست را هم با آن درست کردم:

Application: Firefox 3.0.1 (2008070208)

Total number of items: 29

/Find Bar/ 1.0.1
Firefox 2.0b1 - 3.1a2pre
A souped up findbar with regular expression capabilities
Adblock Plus 0.7.5.5
Firefox 1.5 - 3.1a2pre
Ads were yesterday!
Aging Tabs 0.7.1
Firefox 3.0 - 3.1a2pre
Makes unused tabs fade with age and highlights the selected tab.
BugMeNot 2.0
Firefox 2.0 - 3.0.*
Bypass compulsory web registration with the context menu via www.bugmenot.com.
CacheViewer 0.4.7.1
Firefox 2.0 - 3.0.*
Allows searching and sorting cache files
Clipmarks 3.5.0
Firefox 1.5 - 3.0.*
Clip and save just the stuff you want from any web page.
Copy Link Text 1.3
Firefox 1.5 - 3.0.*
Right-click a link to copy its text
CustomizeGoogle 0.75
Firefox 1.0 - 3.1a2pre
Enhance Google search results and remove ads and spam.
DownThemAll! 1.0.3
Firefox 2.0.0.8 - 3.0.*
The mass downloader for Firefox.
ErrorZilla Mod 0.34
Firefox 2.0 - 3.0.*
Implements a useful error page when a website cannot be reached.
Extended Statusbar 1.5.1
Firefox 1.5 - 3.0.*
A Statusbar with speed, percentage, time and loaded size (similar to Opera's one)
Extension List Dumper 1.14.1
Firefox 1.5 - 3.0.*
Dumps a list of the installed extensions.
FireFTP 1.0.2
Firefox 3.0 - 3.0.*
FTP Client for Mozilla Firefox.
Fission 1.0
Firefox 2.0 - 3.0.*
Progress bar in the address bar (Safari style).
Flagfox 3.2.8
Firefox 1.5 - 3.0.*
Displays a flag depicting the location of the current server
GoogleEnhancer 1.63
Firefox 1.5 - 3.0.*
Adds numbers, highlighting and favicons to Google searches
Grab and Drag 2.7.4
Firefox 2.0 - 3.0.*
Enables Adobe Acrobat-style grab and drag scrolling in Mozilla applications.
Link Alert 0.8.2.1
Firefox 1.5 - 3.0.*
Changes the cursor to indicate the target of a link.
New Tab Button on Tab Right 0.5.3
Firefox 3.0 - 3.0.*
Adds a new tab button like IE7.
OPIE 1.2.1
Firefox 2.0 - 3.0.*
Import/Export extension preferences
PicLens 1.8.0.4280
Firefox 2.0 - 3.0.*
Discover More
Quick Preference Button 0.1.8.1
Firefox 1.5 - 3.0.*
Adds menu button for quickly accessing common preferences.
QuickProxy 2008.08.24
Firefox 1.0 - 3.0.*
Quickproxy creates a statusbar button to quickly turn the proxy on and off.
Save Link in Folder 1.4.2
Firefox 1.0 - 3.0.*
Easily save links in personally customized folders.
ScrapBook 1.3.3.7
Firefox 2.0 - 3.0.*
Helps you to save Web pages and organize the collection.
Tab Scope 0.2.2.8
Firefox 1.5 - 3.0.*
Preview and navigate tab contents through popup.
Taboo 0.5.5
Firefox 2.0b1 - 3.0.*
The cure for tabitis
Yahoo! Mail Notifier 1.0.0.12
Firefox 0.9 - 3.1a2pre
This extension notifies you when new messages arrive in your Yahoo mailbox.
YouPlayer 0.9.8
Firefox 2.0 - 3.0.*
Advanced video-site player and download tool

اگر با فایرفاکس کار می کنید، توصیه می کنم حتما این add-on ها را امتحان کنید ولی اگر با فایرفاکس کار نمی کنید، توصیه می کنم با فایرفاکس کار کنید و این add-on ها را هم امتحان کنید. از بین اینها من خودم به Grab and Drag علاقه خاصی دارم.

2008-08-22T03:54:00.000+04:30

فونت

فونت مسئله مهم و پیچیده ای هست. خیلی مهم تر و پیچیده تر از آن چیزی که در نگاه اول به نظر می رسد. خیلی وقتها می بینم که خیلی از آدم ها توی انتخاب فونت دقت نمی کنند. نمی دانم چرا وقتی متنی را می خوانم که با فونت نامناسبی نوشته شده یا وقتی یک نفر اسلایدهایی را به من ارائه می کند که با فونت نا مناسبی درست شده اعصابم به هم می ریزد. به نظرم انتخاب فونت یک جورهایی نشان دهنده شخصیت یا شعور افراد هست؛ یا حداقل نشان دهنده سلیقه شان. چند نکته مهم که در مورد فونت ها به نظرم می رسید را اینجا آوردم:

اول: فونت های پیش فرض معمولا خیلی بد قیافه هستند، مخصوصا وقتی برای زبان فارسی به کار می رود. برای همین توصیه می کنم همین جوری یک نرم افزار را باز نکنید و شروع کنید به تایپ کردن. توی خیلی از نرم افزارها فونت پیش فرض Times New Roman هست که وقتی فارسی بنویسید خیلی زشت به نظر می رسد.

دوم: فونت های Arial و Times New Roman فونت های رسمی لاتین به حساب می آیند. به نظر من Arial خیلی قشنگ تر از Times New Roman هست. سعی کنید توی متون ساده انگلیسی از Arial استفاده کنید.

سوم: متون رسمی فارسی غالبا با فونت لوتوس یا نازنین نوشته می شوند. اگر در وسط متن فارسی شما کلمات لاتین استفاده شده، از Arial برای آن کلمات استفاده کنید. این نکته را هم فراموش نکنید که اندازه فونت لاتین در این موارد معمولا 3 یا 4 شماره کوچکتر هست. مثلا اگر فارسی را با اندازه 14 نوشته اید باید لاتین را با شماره 10 یا 11 بنویسید (این را سر کلاس شیوه ارائه دکتر ملکیان یاد گرفتم).

چهارم: حواستان به این مسئله باشد که خیلی از فونت ها روی همه سیستم ها وجود ندارد. برای همین ممکن است یک فایل ورد یک جایی خیلی قشنگ به نظر برسد و یک جای دیگر خیلی بد قیافه. توی پی دی اف این امکان وجود دارد که فونت های به کار رفته توی یک فایل را داخل همان فایل بچپانید (یا به قول خارجی ها embed کنید). ولی فکر می کنم توی ورد و پاور پوینت این امکان وجود ندارد (بخوانید بلد نیستم).

پنجم: توی وب Tahoma استفاده کنید. فکر نکنید که یک صفحه وب که با فونت لوتوس می نویسید همه جا همین طور به نظر می رسد. ولی Tahoma تقریبا روی همه کامپیوتر های پیدا می شود. مضافا این که Tahoma فارسی و انگلیسی اش نسبتا قشنگ هست.

ششم: "زشت ترین موجود دنیا تاهومای بولد هست!"، این جمله آقا مصطفی هیچ وقت از یادم نمی رود (این آقا مصطفی را اگر نمی شناسید، من توصیه می کنم بروید بشناسید). این را هم به یاد داشته باشید که Tahoma کوچکش قشنگ هست. وقتی اندازه اش از 10-11 بزرگتر بشود خیلی خوب به نظر نمی رسد.

هفتم: فونت های دیگری هم توی دنیا وجود دارد. فکر نکنید که همه فونت های دنیا همان هایی هستند که با ویندوز نصب می شود. مثلا توی فارسی فونت های تیتر، کامران، کودک و یکان فونت های قشنگی هستند (این ها را از کاوه یاد گرفتم که معمولا متن هایش را با فونت های عجیب و قریب و جدید تایپ می کند). توی انگلیسی هم فونت های قشنگ خیلی زیاد هست.

هشتم: نستعلیق خطی هست که بیش از هفتصد سال قدمت دارد. تعداد آدم هایی که تمام عمرشان را بر روی این خط گذاشته اند شاید کمتر از تعداد آدم هایی که تمام عمرشان را بر روی شعر و شاعری گذاشته اند نباشد. قواعد این خط خیلی پیچیده تر از آن است که بشود با استفاده از یک فونت خشک و خالی یا یک برنامه کامپیوتری نستعلیق نوشت (این ها را از برنامه "دو قدم مانده به صبح" محمد صالح علا یاد گرفتم).

نهم: وقتی ویندوز شروع به کار می کند، همه فونت های سیستم را به حافظه اصلی Load می کند. برای همین هم هر فونتی که پیدا کردید، کپی نکنید توی فولدر فونت ها. فقط آن هایی را که لازم دارید کپی کنید و بقیه را برای روز مبادا یک جایی خارج فولدر فونت ها نگه دارید.

لینک های مرتبط

2008-08-17T01:09:00.000+04:30

پلت فرم های توسعه وب

تا به حال چندین نفر از من در مورد تکنولوژی های توسعه وب (Web Development Technologies) سوال کرده اند. بیشتر هم توقع داشته اند که به آن ها بگویم مثلا J2EE بهتر از PHP هست، بروید آن را یاد بگیرید. می دانید که تکنولوژی های زیادی برای این کار وجود دارد. اسم PHP، J2EE یا همان JavaEE و .NET را همه شنیده اند. به هر حال بخث خیلی مفصل هست. اینجا و اینجا را ببینید.

راستش را بخواهید دو سه سالی هست که به طور جدی روی توسعه برنامه های وبی کاری انجام نداده ام. ولی به عنوان کسی که سه چهار سالی با J2EE کار می کرده و با PHP، .NET و برخی تکنولوژی های دیگر آشنایی مختصری دارد، گفتم شاید چیزی بنویسم که به درد کسی بخورد. ولی به هر حال مطالب این پست را به قول خارجی ها as is در نظر بگیرید.

اگر در این زمینه آدم با تجربه ای نباشید، شاید فکر کنید یک آدم با تجربه بتواند به شما بگوید که کدام یک از این تکنولوژی ها بهتر است. باید بگویم که مساله خیلی پیجیده تر از این است که یک نفر بتواند به شما بگوید این تکنولوژی بهتر است یا آن یکی. اگر یکی از آن ها بهتر از بقیه بود، بعد از هفت هشت ده سال، آن یکی که بهتر بود باقی مانده بود و بقیه حذف می شدند. یا حداقل یکی می شد تکنولوژی غالب و بقیه می شدند مغلوب. مسئله این است که هیچ کدام از آن ها بهتر از یکی دیگر نیست. شاید بشود گفت در این شرایط و برای این کار و با این آدم ها، این بهتر از آن است ولی به طور کلی نمی شود این را گفت.

این را هم بگویم که بحث خیلی مفصل هست. در مورد هر کدام از تکنولوژی ها و راه کار آن ها برای حل مسئله می شود به اندازه چند کتاب صحبت کرد. ولی نه من آن قدر بلد هستم و نه اینجا جای نوشتن کتاب هست. فاکتور های خیلی زیادی در تصمیم گیری برای انتخاب تکنولوژی دخالت دارند. اینکه زمان یادگیری آن چقدر هست. اینکه هزینه و زمان توسعه آن چقدر هست و بعدا چقدر هزینه برای نگه داری صرف می شود. اینها همه بستگی به نوع پروژه دارد. مثلا توی یک پروژه ای که زیاد با پایگاه داده کار می کند ممکن است تکنولوژی A بهتر از B باشد. به علاوه خیلی وقت ها عوامل غیر فنی شما را مجبور می کند تصمیم خود را تغییر دهید. مثلا مشتری دلش می خواهد شما پروژه را با .NET انجام بدهید که کلاس بالاتری داشته باشد! شما هم هیچ طوری نمی توانید به او بفهمانید که در مورد این مسئله شما باید تصمیم بگیرید. ولی عموما این طور نیست که این پروژه را با این تکنولوژی انجام دهید و آن یکی را با آن. منطقی است که توی هر شرکت یا تیم، پروژه ها را با تکنولوژی ای که بر آن تسلط دارند توسعه بدهند.

توی دنیای دات نت معمولا کار اینطور شروع می شود. شما یک کتاب ASP.NET می خرید و یک سی دی ویژوال استدیو دو هزار و چند از رفیقتان قرض می گیرید یا یکی از این چیچی اکسپرس ها را از سایت مایکروسافت دانلود می کنید. بعد از اینکه سی دی را نصب کردید از صفحه اول کتاب شروع می کنید و توی فصل اول کتاب هم نوشته که چطور بروید توی منوی فایل و یک پروژه جدید بسازید. در ادامه کتاب هم نوشته چطور از کجا کدام چیز را روی صفحه drag کنید و بعد از جدول Properties کدام ویژگی را تغییر بدهید و اف چند را با کدام انگشتتان بزنید که پروژه اجرا شود. این خیلی خوب هست؛ از این جهت که شما بعد از خواندن یک کتاب چیزهای خوبی یاد می گیرید و می توانید پروژه های نسبتا خوبی را انجام دهید.

دنیای PHP شاید در شروع کار از این هم ساده تر باشد. اگر شما از HTML، JavaScript و CSS سر در بیاورید و قبلا با یک زبان برنامه نویسی هم کار کرده باشید، خیلی ساده و در عرض چند روز می توانید کار کردن با PHP را شروع کنید و در زمان کوتاهی تا حد قابل قبولی بر آن مسلط شوید. البته بلد بودن HTML، JavaScript و CSS که مهارت های پایه ای توی وب به حساب می آید، یادگیری هر تکنولوژی وبی را آسان تر می کند ولی نیاز به دانستن آن ها وقتی PHP کار می کنید بیشتر حس می شود.

البته این شروع کار است. مسائل دنیای واقعی معمولا خیلی پیچیده تر و بزرگ تر از آن است که بشود با خواندن یکی دوتا کتاب آن ها را حل کرد. ولی به هر حال شروع به کار خیلی مهم است.

این را هم بگویم که دنیای PHP و دات نت خیلی با هم تفاوت دارد. تفاوت اول یک جورهایی سیاسی یا فرهنگی است. دات نت یک تکنولوژی در انحصار (proprietary) مایکروسافت هست ولی پی اچ پی تفکرات و فرهنگ اپن سورس را با خودش دارد. استفاده از دات نت یعنی این که شما باید از ویژوال استدیو و ویندوز استفاده کنید (من تا به حال شرکتی را ندیده ام که از mono تحت سیتم عاملی غیر از ویندوز به جای اس دی کی مایکروسافت استفاده کند، دوستان دات نتی نظر بدهند). پی اچ پی یک جور هایی با My SQL و Apache و تا حد زیادی با Linux گره خورده. این مسئله موقعی اهمیت پیدا می کند که می بینیم این فرهنگ توی پروژه ها و کتابخانه های موجود برای این پلت فرم ها هم نفوذ کرده. تعداد پروژه های اپن سورسی که با PHP انجام شده خیلی بیشتر از پروژه های اپن سورسی است که با دات نت انجام شده و تقریبا برای هر کاری که تصور بکنید یک کتابخانه اپن سورس که با PHP نوشته شده باشد پیدا می کنید.

تفاوت دوم یک تفاوت فنی هست. پی اچ پی زبانی هست اسکریپتی که اصولا برای کار وب طراحی شده. در حالی که توی پلت فرم دات نت معمولا از C# و یا VB.NET که زبان هایی همه منظوره و کامپایلری (Compiled) هستند، برای نوشتن کدها استفاده می شود. من شخصا اینجا PHP را بیشتر می پسندم و فکر می کنم برای کار وب یک زبان اسکریپتی خیلی بهتر از یک زبان کامپایلری و Statically Typed مثل سی شارپ یا جاوا هست. در این رابطه اگر فرصت شد بعدا بیشتر توضیح می دهم.

فکر کنم باز هم دارد طولانی می شود. فعلا همینجا بس می کنم. بعدا شاید یکی دو پست دیگر در این رابطه نوشتم. خوشحال می شوم نظر بقسه دوستان وب کار را در این رابطه بشنوم.

2008-08-01T02:25:00.000+04:30

آدم ها موجودات جالبی هستند. بعضی هایشان عجیب. بعضی هایشان فوق العاده. اصلا نمی توانم تصور کنم رندی پاوشی(Randy Pausch) که محرم سه چهار ماه پیش به من معرفی کرد، حالا مرده باشد. فیلم Last Lecture او توی دانشگاه Carnegie Malone خیلی مرا تحت تاثیر قرار داد. آدمی که می داند چند ماه دیگر در این دنیا نیست، اینقدر امیدوار و خوشحال است. محرم توی وبلاگش صحبت حکیمانه ای کرده: "به هر حال باقیمانده زندگی همه ما محدود است چه چند روز باشد چه چندین دهه! مهم نحوه استفاده مطلوب از این فرصت محدود است.". توصیه می کنم فیلم Last Lecture رندی پاوش را حتما ببینید. می تواند تاثیر خوبی توی زندگی شما داشته باشد.

2008-05-18T10:57:00.000+04:30

فوتبال

دوست دارم با یک نگاه اجتماعی این پست را بخوانید، نه ورزشی!

راستش را بخواهید از قهرمان شدن پرسپولیس خیلی خوشحال شدم. نه اینکه پرسپولیسی باشم؛ اتفاقا بیشتر به رنگ آبی علاقه دارم تا قرمز. خوشحال شدم برای اینکه فکر می کنم افشین قطبی ثابت کرد برای رسیدن به موفقیت در این جامعه راهی غیر از هوچی گری، دروغ گویی، حاشیه سازی و تظاهر هم وجود دارد. ثابت کرد که با صداقت داشتن، کوشش کردن، مصمم بودن و بدون حاشیه زندگی کردن هم می شود موفق بود. ثابت کرد که اگر مصمم باشی می توانی در یک محیط نا مناسب شرایط مناسبی را درست کنی. با اینکه همیشه بعد از بازی مصاحبه می کرد، یک بار به تصمیم داور اعتراض نکرد. یک بار نشد بگوید باخت ما به خاطر نوع بازی تیم مقابل بوده و مسئولیت شکست را خودش قبول می کرد. با اینکه 6 امتیاز از این تیم کسر شده بود یک بار سر و صدا نکرد که چرا اینطور شده. مطمئن هستم اگر این امتیازها از یک تیم دیگر کسر شده بود زمین را به آسمان می دوختند. این اخلاق قطبی یک جور هایی بقیه تیم را هم تحت تاثیر قرار داده بود. امیدوارم بتواند تاثیری هر چند کوچک روی بقیه جامعه داشته باشد. امروز ناخود آگاه یاد آن روزی افتادم که مصطفی کارخانه با تیم والیبال نوجوانان نایب قهرمان جهان شد. آن آدم هم شخصیت جالبی داشت. بدون حاشیه و مصمم. نمی دانم چرا فکر می کنم ارتباط معنی داری بین شخصیت افشین قطبی و مصطفی کارخانه وجود دارد.

2008-04-29T10:37:00.000+04:30

نمای 320 درجه از آزمایشگاه پردازش موازی، جایی که هفته ای 50 ساعت از عمرم در آن می گذرد. با گوشی جدیدم عکس گرفتم :)

Using Aspectj and Java Annotations to Try Again

2008-02-23T04:56:00.001+03:30

We are working on a program that interacts with a hardware device using a com port for some months. After implementing many parts of software, we found that the communication channel is not as reliable as we expected, so we decided to add some "Try Again" functionality to our code. You have seen the "Try Again" dialog many times, but have you ever taught of how to implement one?

All you need is to invoke a method, if an exception occurs ask the user "Try Again?" and if the answer is "Yes" reinvoke the method. At first it seems so simple to me but after playing with some of OO design patterns I realized that many lines of code should be modified to implement the functionality in OO, so I decided to play a little AOP.

Here is the solution I found:

The first thing we need is to specify what methods must be tried again, Thanks to Java 5 annotations, this is very easy to tag some methods, so the first thing we need is a TryAgain Java annotation:

package com.blogspot.zoftware.aspects;

import java.lang.annotation.ElementType;

import java.lang.annotation.Retention;

import java.lang.annotation.RetentionPolicy;

import java.lang.annotation.Target;

@Target(ElementType.METHOD)

@Retention(RetentionPolicy.RUNTIME)

public @interface TryAgain {

int count() default 2;

boolean interactive() default true;

}

The count parameter specifies how many times the method should be reinvoked and the interactive parameter specifies if the user should be asked to try again or not. The second thing we need is an aspect which reinvokes the annotated methods, there are many AOP implementations in the java world but I like the annotation based aspectj the most, as it is very simple and supports standard java syntax, here is the code for the aspect:

package com.blogspot.zoftware.aspects;

import java.lang.reflect.Method;

import javax.swing.JOptionPane;

import org.aspectj.lang.ProceedingJoinPoint;

import org.aspectj.lang.annotation.Around;

import org.aspectj.lang.annotation.Aspect;

import org.aspectj.lang.reflect.MethodSignature;

@Aspect

public class TryAgainAspect {

@Around("call(@TryAgain * *..*(..))")

public Object retry(ProceedingJoinPoint jp) throws Throwable{

Method method = ((MethodSignature)jp.getSignature()).getMethod();

TryAgain annotation = method.getAnnotation(TryAgain.class);

Throwable err = null;

for (int i = 0; i < annotation.count(); i++) {

try {

return jp.proceed();

} catch (Throwable e) {

err = e;

if(annotation.interactive() && !askRetry(e)) {

break;

}

throw err;

}

private boolean askRetry(Throwable e) {

String msg = "The following error occured:\n" + e + "\nRetry?";

return JOptionPane.showConfirmDialog(null, msg) == JOptionPane.YES_OPTION;

}

The retry advice, reinvokes every method which is tagged with @TryAgain annotation if an exception occurs (at most count times), so all you need to use this mechanism is to tag the methods that should be reinvoked on failures. Here is a sample usage:

package com.blogspot.zoftware.demo;

import com.blogspot.zoftware.aspects.TryAgain;

public class Foo {

@TryAgain(count = 3)

public void oftenFails() {

if(Math.random() < 0.6) {

throw new RuntimeException("Sorry, Failed!");

}

public static void main(String[] args) {

new Foo().oftenFails();

System.out.println("Passed");

}

The oftenFails method is the method that should be reinvoked, so I annotated it using @TryAgain. To run the code you need aspectj libraries (download here); you can use either dynamic (load time) or static weaving. To use load time weaving, place the following piece of XML into aop.xml under META-INF folder, then run the Foo class with -javaagent:aspectjweaver.jar command line argument.

<aspects>

<aspect name="com.blogspot.zoftware.aspects.TryAgainAspect" />

</aspects>

The mixture of Annotations and AspectJ is a powerful tool to solve many common software engineering problems.

2008-01-17T20:53:00.000+03:30

هیچ وقت به این نکته فکر کردید که اگر زبان برنامه نویسی که از آن استفاده می کنید اعداد و عملگرهای اولیه روی اعداد رو پشتیبانی نمی کردند، چطور می تونستید از اون زبان استفاده کنید؟ اصلا، به نظر شما اگر یک زبان اعداد و عملگرهای لازم رو به صورت توکار پشتیبانی نکنه، راهی برای پیاده سازی اونها وجود داره؟ شاید جالب باشه اگر بدونید که در بسیاری از زبان های برنامه نویسی تابعی (Functional Programming Languages) این قابلیت وجود داره که بدون اینکه زبان شما از اعداد یا عملگر های اولیه پشتیبانی بکنه، به راحتی اونها رو با استفاده از توابع پیاده سازی بکنید ( هر چند به خاطر کارایی معمولا این کار انجام نمی شه). امروز داشتم به این موضوع فکر می کردم که میشه این کار رو در زبان های غیر تابعی هم انجام داد یا نه؟ سعی کردم اعداد طبیعی و عملگر جمع و تفریق رو با استفاده از زبان جاوا پیاده سازی کنم. این شد که می بینید. البته یک مقدار بد قیافه به نظر می رسه.

interface NaturalNum {

boolean isZero();

NaturalNum next();

NaturalNum prev();

NaturalNum add(NaturalNum n);

NaturalNum sub(NaturalNum n);

}

class Zero implements NaturalNum {

public static final Zero INSTANCE = new Zero();

private Zero() {}

public NaturalNum add(NaturalNum n) { return n; }

public boolean isZero() { return true; }

public NaturalNum next() { return new Successor(this); }

public NaturalNum prev() { throw new RuntimeException(); }

public NaturalNum sub(NaturalNum n) {

if(n.isZero()) return this;

else throw new RuntimeException();

}

public String toString() { return ""; }

}

class Successor implements NaturalNum {

private final NaturalNum p;

public Successor(NaturalNum n) { this.p = n; }

public NaturalNum add(NaturalNum n) { return this.prev().add(n.next()); }

public boolean isZero() { return false; }

public NaturalNum next() { return new Successor(this); }

public NaturalNum prev() { return p; }

public NaturalNum sub(NaturalNum n) {

return n.isZero() ? this : this.prev().sub(n.prev());

}

public String toString() { return prev() + "1"; }

}

public class NaturalNumberTest {

public static void main(String[] args) {

NaturalNum three = Zero.INSTANCE.next().next().next();

NaturalNum four = Zero.INSTANCE.next().next().next().next();

System.out.println(three);

System.out.println(four);

System.out.println(three.add(four));

System.out.println(four.sub(three));

}

2007-12-08T16:16:00.000+03:30

چند وقتی بود که اصلا فرصت نوشتن نداشتم، البته الان هم خیلی وقت ندارم. ولی پست آخر مهرداد من رو ترغیب کرد که یک چیزی بنویسم. ابزار های نرم افزاری زیادی هست که توی کارهای روزمره به من کمک می کنه. بعضی از این ابزارها به قدری موثر هست که بدون اونها زندگی برای من خیلی سخت می شه. شاید الان همه اونها یکجا به ذهن من نرسه ولی چند تا از مهمترین هاش رو می نویسم، این رو هم بگم که من عموما به ابزارهای اپن سورس علاقه بیشتری دارم. شاید این همون چیزی هست که مهرداد بهش گفته سبک، ولی اگر ابزار خوبی وجود داره که اپن سورس هم نیست، خیلی تاکیدی برای استفاده نکردن از اون ندارم:

1- فایرفاکس و بچه هایش: انصافا فایرفاکس جزء ابزارهایی است که اگر نبود زندگی برای من خیلی سخت می شد، به علاوه من خودم از ایده فایرفاکس (XUL) خیلی لذت می برم. همین ایده بوده که باعث شده این هم Add-On بدرد بخور برای این مرورگر وجود داشته باشه. روی فایرفاکس من فعلا این Add-On ها نصب هست:

Adblock Plus, Clip to OneNote, Customize Google, DOM Inspector, Downloads in Tab, DownThemAll, Header Spy, Live HTTP Headers, Locationbar, Menu Editor, President Ahmadinejad Countdown, Right Encoding, Save Link in Folder, Scrap Book, Stumble Upon, Web Search Pro, Yahoo Mail Notifier

2- یاهو ساید بار و بچه هایش: ساید بار های زیادی برای سیستم عامل ویندوز وجود داره ولی من بدون هیچ دلیل خاصی ساید بار یاهو رو ترجیح می دم (شاید به خاطر اینکه محمد رشتی این رو به من توصیه کرده). دو تا از ویجت های جالب یاهو ساید با که خیلی به من کمک می کنه، یکی تقویم جلالی هست که بوسیله یک نفر به نام محمد پروشانی نوشته شده (که من ایشون رو نمی شناسم ولی ازشون خیلی تشکر می کنم). یکی Todo List هست که به وسیله Kurt Papake نوشته شده و من از ایشون هم تشکر می کنم.

3- OneNote و هنرهایش: به نظر من OneNote یکی از محصولات بی نظیر ماکروسافت هست. اگر سرتان خیلی شلوغ است توصیه می کنم حتما از این ابزار استفاده کنید. OneNote رو خود مهرداد به من پیشنهاد داد.

4- تاندربرد و وب میل: Thunderbird به همراه Add-On وب میلش ابزار خیلی خوبی هست برای کسی که لپ تاپ دارد و گاهی اوقات به اینترنت وصل هست و گاهی اوقات نیست خیلی مفید است.

5- KMPlayer و VLC Player: این دو تا از اون مدیا پلیرهایی هستند که همه نوع فایلی رو پخش می کنه. حتما امتحانشون کنید.

6- 7z و سادگیش: یک Archive Manager ساده، سریع و بی دردسر، که من به خاطر اپن سورس بودنش او رو به WinRar ترجیح می دم.

7- TortoiseSVN و اطمینان قلبش: یک interface (؟) برای سیستم ویرایش SVN که خیلی خوب با Explorer ویندوز integrate شده. جدای از پروژه های کاری، همه پروژه های درسی، سمینارها، مقاله ها و هر چیز در حال توسعه ای روی هارد درایو من، روی SVN قرار داره. این کار به آدم این اطمینان رو میده که خراب کاری هاش (مخصوصا توی شرایط حساس) هزینه زیادی نداره و با چند تا کلیک می تونید وضعیت رو به شرایط مطلوب بر گردونید. خوبی TortoiseSVN این هست که نیازی به نصب سرور نداره و خودش به صورت مستقل روی یک کامپیوتر شخصی می تونه مورد استفاده قرار بگیره.

8- TrueCrypt: وقتی امنیت بعضی از فایل ها برای شما مهم باشه، TrueCrypt می تونه خیلی مفید باشه. این ابزار یک درایو مجازی با محتویات رمز شده در اختیار کاربر قرار میده. یکی از ویژگی های مهم این نرم افزار کارایی خیلی بالای اون هست. شما می تونید درایو هایی رمز شده با حجم چند گیگا بایت داشته باشید و خیلی راحت فایلهاتون رو از/به اون کپی کنید. TrueCrypt دقیقا شبیه یک هارد درایو عادی برای شما کار میکنه.

9- eclipse و groovy: جدای از نوشتن برنامه های درست و حسابی با eclipse خیلی اوقات نیاز پیدا می کنید که چند خط اسکریپت برای انجام کاری بنویسید. من معمولا این کار رو توی محیط eclipse و با استفاده از جاوا یا groovy انجام میدم. البته این مساله بستگی به تسلط شما به محیط و زبان برنامه نویسی داره.

10- vim: قبلا در مورد vim یک پست داشتم. ویرایشگر جالبی هست.

11- Excel و Statistica: مجموعه آفیس ماکروسافت در مجموع یکی از شاهکارهای مایکروسافت محسوب میشه (با وجود اینکه خیلی از محصولات ماکروسافت خوشم نمیاد ولی آفیس واقعا جالبه)، خوب excel یکی از ابزارهایی هست که زیاد از اون استفاده می کنم. بعضی اوقات که توی excel نمیشه کاری رو به راحتی انجام داد استفاده از Statistica خیلی می تونه کمک بکنه. Statistica یک نرم افزار آماری خیلی قوی هست، یکی از ویژگی های جالب این نرم افزار این هست که در عین قدرتمند بودن خیلی ساده میشه ازش استفاده کرد و نیاز به آموزش زیادی نداره.

12- Paint.NET: به جای نرم افزار Paint ویندوز من از یک نرم افزاری به نام Paint.NET استفاده می کنم. خوبی این نرم افزار این هست که در عین سادگی خیلی از عملگرهای لازم برای تغییر تصویر رو داره.

13- Vidalia: این نرم افزار یک interface برای استفاده از Tor هست. Tor یک شبکه توزیع شده برای بی نام و نشان (Anonymous) ماندن بر روی اینترنت هست. Tor حداقل دو تا مشکل عمده رو حل می کند. اول اینکه با استفاده از اون می تونید به سایت هایی که اجازه دسترسی کاربران ایرانی رو نمیدن دسترسی داشته باشید (چون استفاده از Tor باعث میشه از دید سرور، آدرس IP شما چیز دیگری به نظر برسه). دوم اینکه Tor برای شما Port Forwarding انجام میده. در جاهایی مثل دانشگاه ها و شرکت ها، که معمولا پورت های غیر ضروری به وسیله firewall بسته شده، شما می تونید با استفاده از این نرم افزار اون نرم افزارها رو اجرا کنید!

2007-07-15T19:18:00.000+03:30

کپی غیر قانونی نرم افزار

چند وقتی هست که سر و صدای زیادی در مورد فروش سی دی های فیلم های روی پرده بلند شده، از تلویزیون و رادیو گرفته تا روزنامه ها و سایت های خبری در این رابطه مطلب می نویسند. خوشبختانه با تلاش نیروی انتظامی و مسئولین وزارت ارشاد این مشکل در مورد فیلم های اخیر مرتفع شده و به نظر می رسد دیگر فیلم های روی پرده کنار خیابان فروخته نمی شود . بسیار خوشحالیم چنین اتفاقی برای صنعت فیلم سازی ما افتاده است و امیدواریم که این شرایط ادامه پیدا کند. ولی نکته ای که در این میان به آن توجه نمی شود مشکل مشابهی است که برای صنعت نرم افزار کشورمان وجود دارد. مشکل کپی غیرقانونی نرم افزار های تولید داخل از مدت ها پیش و حتی پیش از این که سی دی و دی وی دی به بازار آمده باشد وجود داشته و هنوز وجود دارد. خوشبختانه از آنجا که سینما، با همراهی برادرخوانده خود، تلویزیون ابزار مناسب تبلیغاتی در اختیار داشته توانسته تا حدودی بر این مشکل غلبه کند ولی متاسفانه گوش شنوایی برای شنیدن صدای صنعت نرم افزار کشورمان وجود ندارد. گرچه قوانین مناسبی در این رابطه در کشورمان وجود دارد ولی بدون وجود حمایت رسانه ها و با وجود فرهنگ موجود در جامعه ما نمی توان بر این مشکل -که ویران کننده بنای نیمه آباد صنعت نرم افزار کشورمان است- غلبه کرد.

2007-06-06T10:31:00.000+03:30

گوگل

چند وقتی هست که سرم خیلی شلوغ هست، خیلی شلوغ تر از آنکه وقت کنم چیزی بنویسم. هفته ای 10 روز کار دارم! برای همین هم چند وقتی هست که هیچ پستی نداشته ام. بعضی از دوستان هم فرموده بودند خیلی طولانی می نویسی، سعی می کنم این بار کوتاه تر بنویسم.

نمی دانم چقدر گوگل را می شناسید و نمی دانم آیا تا بحال اسامی سرگی برین و لارنس پیج به گوشتان خورده یا نه. همین قدر بگویم که این دو نفر موسسین گوگل بوده اند. یکی از نکات جالب در مورد گوگل این است که ساختار داخلی آن تا حد زیادی برای دنیا ناشناخته است. به نظر می رسد صاحبان این غول اینترنتی خیلی دلشان نمی خواهد رقبا از کارشان سر در بیاورند. ولی در هر حال برخی از مقالاتی که در مورد گوگل منتشر شده نکات جالبی را در مورد آن به ما یاد می دهد. یکی از معدود مقالاتی که در مورد ساختار داخلی گوگل منتشر شده مقاله ای است با عنوان The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine. فکر می کنم این مقاله سال 1998 یا 1999 بوده که منتشر شده(این مقاله ای که در دست من است تاریخ انتشار ندارد ولی از متن آن می توان این تاریخ را حدس زد). توی دنیای کامپیوتر این مقاله یکی از مقالاتی هست که citation خیلی بالایی دارد(نشان از اهمیت و اعتبار این مقاله دارد). یکی از زیباترین و هوشمندانه ترین مواردی که در این مقاله می توانید یاد بگیرید الگوریتم رتبه دهی صفحات (Page Ranking) در گوگل هست. الگوریتم رتبه بندی در موتورهای جستجو از چند جهت اهمیت دارد. یا بهتر بگویم باید چند ویژگی را داشته باشد.

اول اینکه صفحات را به شکل درستی مرتب کند. ممکن است کلمه ای را در گوگل جستجو کنید که در چند میلیون صفحه موجود باشد. گوگل باید از بین این چند میلیون صفحه، صفحاتی را که ارتباط بیشتری با عبارت جستجوی شما دارند را در ابتدا بیاورد، وگرنه جستجو کردن در گوگل نمی تواند برای شما فایده چندانی داشته باشد!(تصور کنید اگر گوگل نتایج جستجو را به شکل درستی مرتب نمی کرد بعد از هر بار جستجو باید بین چند هزار تا چند میلیون صفحه جستجو می کردید تا صفحه مورد نظرتان را پیدا کنید).

ویژگی دوم که شاید از ویژگی اول هم مهمتر باشد این است که الگوریتم رتبه بندی صفحات باید به شکلی باشد که نتوان به راحتی و با تغییر محتوای*** صفحات بر روی آن تاثیر زیادی گذاشت. این نکته را در نظر بگیرید که برای خیلی از شرکت ها این نکته اهمیت زیادی دارد که هنگام جستجوی عبارات خاصی سایت آن شرکت در صفحه اول جستجوی گوگل قرار بگیرد. مثلا یک شرکت فروشنده لپ تاپ خیلی علاقه دارد وقتی کلمه لپ تاپ توی گوگل جستجو می شود سایت آن ها هم در صفحه اول لیست شود. خیلی از شرکت ها حاظر هستند سالانه میلیون ها دلار خرج کنند تا چنین اتفاقی بیافتد، حتی رشته ای با عنوان Search Engine Optimization یا SEO در همین راستا شکل گرفته است. حالا به این مطلب فکر کنید که اگر الگوریتم رتبه بندی در گوگل و موتور های جستجوی دیگر طوری بود که به آسانی می شد آن را تحت تاثیر قرار داد، چه اتفاقی می افتاد. هر کلمه ای را که توی گوگل جستجو می کردید، چند صفحه چرت و پرت که بیشتر آنها سایت شرکت ها بود برای شما برگردانده می شد!

یکی از نکات جالب دیگر این است که الگوریتم رتبه بندی صفحات در گوگل طوری هست که اگر n صفحه توی گوگل ایندکس شود، برای بدست آوردن رتبه هر صفحه باید یک n معادله n مجهول حل شود، و به این نکته هم توجه کنید که این n حداقل چیزی حدود 6 یا 7 میلیارد هست!

البته الگوریتم Page Ranking فعلی گوگل ترکیبی از چند الگوریتم هست که تقریبا سرّی هستند ولی یکی از مهمترین آنها همین الگوریتمی هست که در این مقاله توضیح داده شده.

راستش را بخواهید می خواستم به چند چیز دیگر هم اشاره بکنم ولی مثل اینکه دوباره دارم زیاد می نویسم. برای همین هم بقیه مطالب را می گذارم برای دفعه ی بعد.

پانویس:

*** این را هم بگویم برای اینکه کمی بخندید، چند روز پیش یکی از دوستان می گفت در رسم الخط جدید فرهنگستان گفته اند به جای "محتوی" بنویسید "محتوا"، خیلی خوشحال شدم چون من تا کلاس سوم راهنمایی محتوی را می خواندم mahtooy.

2007-05-12T02:15:00.000+03:30

volatile

در میان کلمات کلیدی زبان جاوا دو کلمه کلیدی volatile و transient خیلی مظلوم واقع شده اند و کمتر کسی هست که به آن ها بپردازد. دلیل آن هم این هست که اولا به اشتباه احساس می شود که خیلی کم به این کلمات نیاز پیدا می کنیم، ثانیا توضیح اینکه این کلمات چه کاری انجام می دهند کمی مشکل هست. در هر حال بدون هیچ دلیل خاصی تصمیم گرفتم امروز در مورد کلمه کلیدی volatile در زبان جاوا بنویسم. استفاده از کلمه کلیدی volatile در موارد زیادی ضرورت دارد. یکی از جاهایی که به این کلمه کلیدی نیاز داریم برنامه نویسی بر روی کامپیوترهای چند پردازنده است. البته استفاده نکردن از این کلمه کلیدی هنگام برنامه نویسی Multithreaded بر روی ماشینی با یک پردازنده هم می تواند ایجاد اشکال کند ولی در اینجا نمی خواهم به این موضوع بپردازم. برای اینکه کاربرد این کلمه کلیدی را درک کنیم باید تا حدودی با معماری کامپیوترهای چندپردازنده آشنا باشیم.

چندپردازنده ها عموما بسیار متنوع و پیچیده هستند، ولی گونه خاصی از آنها را که در اینجا می خواهم به آن بپردازم چندپردازنده های متقارن یا همان SMP ها هستند. در معماری SMP معمولا چند پردازنده هم شکل(متقارن) به یک حافظه مشترک دسترسی دارند. همان طور که می دانید معمولا در کامپیوترها برای تسریع دسترسی به حافظه از حافظه پنهان (یا همان Cache) استفاده می شود. استفاده از حافظه پنهان در SMP ها حداقل می تواند به دو شکل مختلف باشد:

1. تمام پردازنده ها از یک حافظه پنهان مشترک استفاده کنند، در این حالت هنگامی که یک پردازنده مقدار یک متغیر را تغییر می دهد و بلافاصله پردازنده دیگر مقدار آن را می خواند، مقدار خوانده شده با مقدار نوشته شده یکسان است.

2. هر یک از پردازنده ها حافظه پنهان خودشان را داشته باشند، در این حالت فرض کنید قرار است دو پردازنده مختلف به متغیر مشترک X دسترسی داشته باشند و این متغیر در حافظه پنهان هر دو پردازنده قرار دارد(دو مکان متفاوت). حال فرض کنید پردازنده اول مقدار X را در حافظه پنهان خود تغییر دهد و پردازنده دوم آن را از حافظه پنهان خود بخواند. از آنجایی که خواندن و نوشتن در دو مکان مختلف انجام شده ممکن است این مقدار خوانده شده با مقدار نوشته شده متفاوت باشد.

استفاده از حافظه پنهان مشترک در کامپیوترهایی که تعداد زیادی پردازنده دارند امکان پذیر نیست، چرا که در اینصورت به دلیل تعداد زیاد مراجعات به حافظه پنهان، خود حافظه پنهان به گلوگاه کارایی تبدیل شده و عملا خاصیت خود را از دست می دهد. از این رو اغلب در معماری SMP ها از شکل دوم و یا ترکیبی از شکل اول و دوم استفاده می شود.

برای حل مشکل در حالتی پردازنده ها حافظه پنهان مشترک ندارند، دو راهکار کلی وجود دارد. اول اینکه هنگامی که لازم است مقداری در حافظه پنهان یک پردازنده نوشته شود، این مقدار در حافظه پنهان دیگر پردازنده ها نیز نوشته شود. دوم اینکه پردازنده از دستورالعمل هایی پشتیبانی کند که در مواقع لازم بتوان مقدار موجود در حافظه پنهان را بطور مستقیم در حافظه اصلی نوشت و یا مقداری را بطور مستقیم و بدون توجه به مقدار موجود در حافظه پنهان، از حافظه اصلی خواند(دستور العمل های مدیریت حافظه پنهان).

در حالت آخر برنامه نویس باید برای کامپایلر مشخص کند که چه متغیرهایی به صورت مشترک بین Thread های برنامه استفاده می شود تا کامپایلر بتواند کدهای لازم برای مدیریت حافظه پنهان را تولید کند. توجه کنید که اگر قرار باشد این کار بر روی تمام متغیرهای مشترک بین Thread ها انجام شود، کارایی چند پردازنده به شدت کاهش می یابد. از این رو لازم است کاربر متغیرهایی را که لازم می داند بطور صریح مشخص کند.

فیلدهایی از کلاس که با کلمه کلیدی volatile تعریف شده اند، برای ارتباط بین Threadهای مختلف استفاده می شوند. به عبارت دقیق تر هر بار خواندن از یک فیلد volatile آخرین مقدار نوشته شده بر روی آن فیلد (توسط هر Thread و بر روی هر پردازنده ای) را بر می گرداند.

گرچه نحوه پیاده سازی این موضوع در معماری های مختلف، متفاوت است ولی بر اساس تعریفی که در JSR 133 از مدل حافظه جاوا آمده، کامپایلر و محیط زمان اجرای جاوا موظف هستند، شرایط را طوری فراهم کنند که هنگام خواندن یک فیلد volatile همواره آخرین مقداری که درون آن نوشته شده برگردانده شود.

البته دقت کنید که بجای استفاده از volatile در بسیاری از موارد می توانید از کلمه کلیدی synchronized هم استفاده کنید. همچنین دوباره بر این نکته تاکید می کنم که مشکلی که در اینجا مطرح شد حتی در ماشین های تک پردازنده هم ممکن است اتفاق بیفتد(اینجا را ببینید).

در هر حال نوشتن برنامه های Multithreaded توجه و مطالعه زیادی را می طلبد. مشکل اصلی در این برنامه ها این است که اشکالات موجود تنها در بعضی موارد خاص خود را نشان می دهد، به همین دلیل رفع اشکال آنها به سختی انجام می شود. آشنایی کامل بر مفاهیم Multithreading و تعاریف زبانی که با آن برنامه می نویسید می تواند باعث کاهش این مشکلات شود.

2007-04-22T21:17:00.000+03:30

یادگیری از اینترنت در سه دقیقه

حتما زیاد برای شما پیش آمده که بخواهید مطلب جدیدی را از اینترنت یاد بگیرید، مطلبی که شاید قبل از آن چیزی در موردش نمی دانستید. یکی از مشکلاتی که امروزه بشر با آن روبرو است پیدا کردن اطلاعات مورد نظرش از میان انبوه اطلاعات نامرتبط بر روی اینترنت هست. هر چند موتور های جستجوی قدرتمند امروزی در این زمینه کمک زیادی می کنند ولی هنوز نمی توان گفت که همه اطلاعات مورد نظر ما را می توانند برای ما پیدا کنند. روش هایی که در اینجا آورده ام بیشتر تجربیات شخصی خودم است و چیزهایی که از دیگران یاد گرفته ام، حتما شما هم از بعضی از این روش ها یا همه آنها استفاده می کنید (اگر شما تجربیات بهتری دارید لطفا کامنت بگزارید).

خوب جستجو کنید: خیلی مهم است که که چه کلمات یا عباراتی را برای جستجو به کار می برید، گاهی ممکن است کلمه نامربوطی در عبارت جستجوی شما وجود داشته باشد که شما را از هدفتان دور کند. گاهی اوقات لازم است قبل از اینکه به دنبال موضوع اصلی بگردید کمی به دنبال کلید واژه های مربوط به موضوع مورد نظرتان بگردید. در دست داشتن کلید واژه های مورد نظر اولین گام برای جستجوی درست است. از این گذشته سعی کنید زبان پرس و جوی(Query Language) موتور جستجویتان را خوب یاد بگیرید تا بتوانبد از او سوالات خوبی بپرسید. معمولا موتور های جستجو قابلیت هایی بیش از آنچه ما می دانیم دارند. برای یاد گرفتن زبان پرس و جوی گوگل اینجا و اینجا و اینجا را ببینید

گوگل همه وب نیست: احتمالا اولین کاری که به ذهن می رسد جستجو در گوگل است، ولی این نکته را به یاد داشته باشید که گوگل همه وب را ایندکس نمی کند، خیلی اوقات بوده که من صفحه ای را توی گوگل پیدا نکرده ام ولی با استفاده از موتورهای جستجوی دیگر توانسته ام آنرا پیدا کنم.

استاد بزرگ ویکیپدیا: اگر مطلب شما مطلب متداولی هست احتمالا ویکیپدیا معرفی مناسبی در این رابطه دارد. حتی اگر مطلب مناسبی توی ویکیپدیا پیدا نکردید سر زدن به آنجا باز هم ضرری ندارد. حداقل می توانید صفحه جدید در رابطه با موضوعتان درست کنید یا صفحه موجود را ارتقا دهید تا نفر بعدی بتواند از آن استفاده کند.

کتاب الکترونیک: اگر بتوانید eBook مناسبی درباره موضوع مورد نظرتان پیدا کنید می توانید خوشحال باشید. شاید بتوانید کتاب مورد نظرتان را در flazx یا ebooksclub پیدا کنید. اگر موفق نشدید سعی کنید از یکی از نرم افزارهای p2p استفاده کنید(emule، edonkey، shareaz، ...).

سایت مجلات و کنفرانس های تخصصی: در هر زمینه ای از علم، مجلات و کنفرانس های معتبری وجود دارد که می توانید اطلاعات مفیدی از آنها به دست آورید. کنفرانس ها عموما ارائه دهنده آخرین دستاوردها در آن زمینه هستند و مجلات عموما معتبر ترین مقالات را در آن زمینه خاص ارائه می دهند. در رشته کامپیوتر معتبر ترین مجلات و کنفرانس ها توسط دو موسسه ACM و IEEE ارائه می شود. متاسفانه برای دسترسی به این سایت ها باید هزینه پرداخت کنید یا username/password داشته باشی، ولی چون ما ایرانی ها خیلی اهل پرداخت هزینه نیستیم معمولا سعی می کنیم یکی از این username/password های سرگردان پیدا کرده و از آن استفاده کنیم. البته بعضی از دانشگاه های کشور دسترسی به برخی سایت ها را در داخل دانشگاه امکان پذیر ساخته اند. مثلا داخل دانشگاه تربیت مدرس می توانید از sciencedirect استفاده کنید.

Google scholar: بخش scholar گوگل برای پیدا کردن مقالات معتبر خیلی بهتر از خود گوگل عمل می کنید. اگر موضوعی که دنبال آن می گردید بیشتر از اینکه کاربردی باشد علمی هست، google scholar می تواند نتایج بهتری در بر داشته باشد. مشکل اصلی بخش scholar گوگل این است که خیلی اوقات مجلاتی را ایندکس می کند که دسترسی به آن ها عمومی نیست(مثل همان IEEE و ACM که گفتم). برای حل این مشکل گوگل در کنار هر مقاله ای که پیدا کرده یک لینک با برچسب Web Search قرار داده، وقتی بر روی این لینک کلیک کنید گوگل توی وب دنبال همان مقاله می گردد. این ویژگی از این جهت مهم هست که احتمال دارد که همان مقاله ای یک جای دیگر توی وب هم قرار داشته باشد و شما از این طریق می توانید به آن مقاله دسترسی پیدا کنید، ولی استفاده از این روش همیشه جواب نمی دهد.

Google Video: گاهی اوقات توی گوگل ویدیو فیلم های بسیار جالبی در مورد کنفرانس ها و کلاس های درس دانشگاه ها پیدا می شود. توصیه می کنم اگر به اینترنت پر سرعت دسترسی دارید حتما یک سری به گوگل ویدیو بزنید. دیدن یک فیلم می تواند شما را با جو کلاس ها و کنفرانس های خارجی آشنا کند.

سایت های کلاس های درس: خیلی از دانشگاه ها و اساتید منابع مناسبی را بر روی سایت های خود معرفی می کنند، بررسی سایت دروس از دو جهت مفید است، اول اینکه فردی با تجربه منابعی را به شما معرفی می کند، دوم اینکه این منابع برای آموزش جمع آوری شده و احتمالا درک آن برای شخصی که آشنایی مناسبی با موضوع ندارد مناسب هست. برای پیدا کردن منابع درسی به چند صورت می توانید عمل کنید، یکی اینکه توی گوگل دنبال عبارت مورد نظرتان به همراه یک کلمه کلیدی دیگر که نشان دهنده دوره آموزشی باشد بگردید، مثل "Computer Science Course"، دوم اینکه توی همان گوگل دنبال عبارت مورد نظرتان توی domain های .edu بگردید، مثل "computer science site:.edu". دانشگاه ام آی تی هم منابع برخی از کلاس های خودش را روی OpenCourseWare قرار داده که ممکن است چیزهای بدرد بخوری میان آن ها پیدا شود.

2007-04-20T04:09:00.001+03:30

دزدی از عابر بانک ها

دو شب پیش شبکه تهران برنامه ای در مورد دزدی از عابر بانک ها نشان می داد. پلیس جوانی را گرفته بود که اعتراف کرده بود چهل میلیون تومان از عابر بانک ها دزدی کرده (البته قاضی می گفت مقدار دزدی نزدیک دویست میلیون تومان بوده). خیلی برایم جالب بود چطور جوانی که تنها تا کلاس اول دبیرستان درس خوانده، توانسته بود به سیستم عابر بانک نفوذ کند. ولی وقتی آقا دزده روش کارش را توضیح داد دیدم که بیشتر مشکل از سیستم عابر بانک ها است تا نبوغ جوانان ما !

عموما توی سیستم های کامپیوتری، روش های احرازهویت (Authentication) بر اساس این سه اصل هست:

1. "What you have": مثل همین کارت های عابر بانک، Security Token یا هر وسیله دیگری که بتواند هویت کاربر را اثبات کند.

2. "What you know": متداول ترین مثال در این دسته همان رمز عبوری است که روزی صد بار از ما پرسیده می شود.

3. "What you are": فاکتورهای بایومتریک مثل اثر انگشت یا اثر قرنیه در این دسته قرار می گیرند.

البته روش های دیگری مثل احراز هویت بر اساس مکان (Where you are) هم وجود دارد که خیلی عمومی نیستند.

معمولا در جاهایی که حساسیت زیادی در مورد احراز هویت وجود دارد، سعی می شود از روشی به نام احراز هویت دو یا سه فاکتوری (Two/Three Factor Authentication) استفاده شود. در این روش برای بالا رفتن امنیت دو یا سه روش از روش هایی که قبلا گفتم با یکدیگر ترکیب می شود.

حالا برویم سراغ سیستم عابر بانک های کشور عزیزمان، در عابر بانک های ایران(مثل خیلی از جاهای دیگر دنیا) از احراز هویت دو فاکتوری استفاده می شود که فاکتور اول آن کارت عابر بانک و عنصر دوم آن پسورد است، ولی مشکل آنجا است که هر دوی این فاکتورها، فاکتورهای ضعیفی هستند.

در کارت عابر بانک ها از تکنولوژی نوار مغناطیسی استفاده شده. با داشتن شماره حساب و یک Writer کارت به آسانی می توانید یک کارت، مثل کارت صاحب حساب درست کنید. به گفته آقا دزده قیمت Writer توی بازار حدود ششصد هزار تومان است. شماره حساب هم که جزء اطلاعات مخفی محسوب نمی شود و با کمی زحمت می توانید شماره حساب هر کسی را بدست آورید.

پسورد عابر بانک ها هم که فقط یک عدد چهار رقمی هست که دیدن آن موقع وارد کردن پسورد خیلی سخت نیست*. ولی حتی اگر آن را ندانیم معمولا حدس زدن آن خیلی سخت نیست(پسورد 70% مردم 1234 هست ، 60% بقیه هم پسوردشان با 13 شروع می شود!)

خیلی جالب است که بدانید در بعضی از کشورهای دنیا بیش از 20 سال است که از Smart Card ها بجای کارت های مغناطیسی استفاده می شود. Smart Card ها معمولا از یک الگوریتم کلید نامتقارن برای احراز هویت استفاده می کنند و ساختار آنها به صورتی است که کپی کردن آن یا سرقت کلید از داخل آن تقریبا نا ممکن است.

نمی دانم چرا بانک های ایران همگی از این سیستم خنده دار استفاده می کنند، شاید هنوز ضرری که از راه سرقت به بانک ها وارد می شود آنقدر زیاد نشده که ارتقای سیستم را توجیه پذیر کند. البته توجه دارید که دزدی از بانک ها خیلی ضرری هم برای بانک ها ندارد و بیشتر مشتری ها تاوان آن را می دهند. اگر یک روز ببینید حساب شما خالی شده و به بانک مراجعه کنید محترمانه ترین رفتاری که ممکن است با شما بشود این است که بگویند شما اشتباه می کنید، حتما حواستان نبوده و از حسابتان برداشت کرده اید و شما هم هیچ مدرکی برای اثبات ادعای دزدی ندارید.

* حتما یک بار وقتی توی صف عابر بانک ایستاده اید سعی کنید پسورد نفری را که می خواهد پول بگیرد ببینید، کار خیلی سختی نیست ولی مواظب باشید به شما مشکوک نشوند وگرنه یک کتک حسابی می خورید. یک روش هم برای جلوگیری از لو رفتن پسوردتان بگویم، هر دو تا دستتان را روی صفحه کلید عابر بانک قرار بدهید و هر بار که یک انگشتتان را روی یک کلید فشار می دهید سعی کنید دو سه تا دیگر از انگشت هایتان را هم بالا و پایین ببرید، سعی کنید کلیدها را با انگشت های مختلف فشار دهید. این روش دیدن پسورد را خیلی مشکل می کند.

2007-04-16T00:38:00.000+03:30

Cellular Automata

چند وقت پیش یکی از دوستان کتابی به من نشان داد که برایم خیلی جالب بود، موضوع کتاب در مورد Cellular Automata بود و در توصیف آن روی جلد این جمله نوشته شده بود "A New Kind of Science".

Cellular Automata یا CA یک مدل محاسباتی است که جدیدا توجه زیادی به آن شده. با استفاده از CA می توان بسیاری از مسائل ریاضی، فیزیک، بیولوژی و ... را آسانتر و موثرتر از هر روش دیگری مدل کرد. حتی ادعا می شود که جهانی که ما در آن زندگی می کنیم خود یک Cellular Automaton بزرگ است و ادعا می شود که اگر ما بتوانیم یک CA به اندازه کافی بزرگ درست کنیم می توانیم حیات را در آن تحقق دهیم!

امروز به طور اتفاقی توی Google Video به فیلم سمینار آقایی با نام Stephen Wolfram برخوردم. آقای Wolfram توسعه دهنده نرم افزار Mathematica و نویسنده کتاب A New Kind of Science است. اگر کمی وقت دارید توصیه می کنم اول صفحه مربوط به CA توی ویکیپدیا را بخوانید و بعد فیلم سمینار را از اینجا تماشا کنید. مدت فیلم یک ساعت و نیم هست.

2007-03-30T00:10:00.000+03:30

Vim

شاید شما بر روی کامپیوتر خود یکی از این ویرایشگرهایی که با آن همه جور فایل متنی را می توانید edit کنید دارید. Notepad++، JEdit، Ultra Edit، Crimson Editor و ... شاید بتوان صد تای دیگر از این جور ویرایشگرها نام برد. این را هم بگویم که نمی دانم اگر چنین چیزی بر روی کامپیوترتان ندارید چطور زندگی می کنید!

از بین همه ویرایشگر های موجود، من شخصا علاقه خاصی به vim دارم. vim یکی از قدرتمند ترین و متداول ترین ویرایشگرهای موجود است، اگر با Linux کار کرده باشید حتما با آن مواجه شده اید. vim ویژگی های بسیار خوب و جالبی دارد، اول اینکه می توان با آن نزدیک 500 نوع فایل متنی را ویرایش کرد که تقریبا شامل همه زبان های برنامه نویسی و بقیه فایل های متنی می شود. دوم اینکه vim تقریبا تحت هر پلتفرمی که فکرش را بکنید کار می کند، از ویندوز و لینوکس و مک گرفته تا داس و آمیگا! این برای کسانی که با پلت فرم های مختلف کار می کنند ویژگی مثبتی است. سوم اینکه vim خیلی light weight هست و خیلی سریع load می شود. چهارم اینکه vim اپن سورس است(ویژگی که حداقل برای من خیلی مهم است).

آخرین نسخه این ویرایشگر را می توانید از اینجا دانلود کنید. اگر با ویندوز کار می کنید توصیه می کنم installer آن را دانلود کنید(self-installing executable) ولی اگر با لینوکس کار می کنید به احتمال زیاد این ویرایشگر قبلا بر روی سیستم عامل شما نصب شده.

در حالت پیش فرض vim یک ویرایشگر حرفه ای است و برای شروع به کار نیاز به کمی آموزش دارد ولی خوشبختانه آنقدر انعطاف پذیر هست که بتوان آن را همان طور که دوست داریم پیکر بندی کنیم. برای این کار اگر در محیط ویندوز هستید به پوشه نصب vim بروید(معمولا program files\vim) و فایل _vimrc را باز کنید(در لینوکس معمولا این فایل با نام .vimrc و در پوشه کاربر قرار دارد). سپس خطوط زیر را به انتهای این فایل اضافه کنید:

color blue

set nobackup

set guifont=Courier_New:h12

set encoding=utf-8

set insertmode

set spell

set nowrap

set guioptions+=r

set guioptions+=b

خط color blue رنگ های پیش زمینه و پس زمینه را به گونه ای که در colorschema ای با نام blue تعریف شده تغییر می دهد. به جای blue می توانید اسم هر کدام از فایل هایی را که در پوشه colors واقع در پوشه نصب vim موجود است استفاده کنید. توصیه می کنم colorschema را تغییر دهید تا یکی را که به نظرتان مناسب است پیدا کنید.

وقتی فایلی را تغییر می دهید، بصورت پیش فرض vim یک نسخه از فایل قدیمی را به عنوان backup نگه می دارد. این نسخه بطور پیش فرض در کنار همان فایل جدید نگه داشته می شود. این کار باعث شلوغ شدن دیسک می شود. خط set nobackup باعث می شود که دیگر backup نگه داشته نشود. اگر به جای این خط از set backupdir=c:\\backups استفاده کنید vip تمام backup ها را در پوشه ای که مشخص کرده اید ذخیره می کند.

همان طور که مشخص است set guifont=Courier_New:h12 فونت و اندازه متن را در ویرایشگر مشخص می کند.

خط set insertmode باعث می شود vim در مد insert شروع شود. vim از مدهای مختلفی پشتیبانی می کند که برای مقاصد مختلفی استفاده می شود ولی مد insert خیلی شبیه حالت عادی ویرایشگرهای دیگر است.

خط set spell، spell checking را در vim فعال می کند.

خطوط set guioptions+=r و set guioptions+=b باعث می شود vim در سمت راست و پایین scrollbar هایی را نشان دهد.

اگر در محیط ویندوز از installer استفاده کرده باشد، یک گزینه Edit with Vim به منوی Windows Explorer اضافه شده است. با استفاده از این گزینه بر روی هر فایلی که کلیک راست کنید می توانید آنرا توسط vim باز کنید.

2007-03-05T12:18:00.000+03:30

حریم خصوصی

هیچ وقت به این مسئله توجه کرده اید که یک سایت اینترنتی چه اطلاعاتی از کاربران خود می تواند در اختیار داشته باشد؟ یا بهتر بگویم، هیچ وقت فکر کرده اید که چه اطلاعاتی از زندگی شخصی خود را در اختیار سایت های اینترنتی قرار می دهیم؟ در نگاه اول شاید به نظرتان بیاید که این اطلاعات در حد اسم و فامیل شما (یا برای بسیاری از افراد کمتر از این باشد) ولی اگر کمی با دقت بیشتری نگاه کنید پی می برید که اطلاعاتی را که در اختیار این سایت ها قرار می دهیم بسیار بیشتر از اسم و فامیل است. برای روشن تر شدن مسئله سایت یاهو یا گوگل را که استفاده از آنها در ایران خیلی متداول است در نظر بگیرید. تقریبا همه کاربران این سایت ها سعی می کنند حداقل دو نام کاربری متفاوت در این سایت ها داشته باشند. یکی نام کاربری که با نام و نام خانوادگی واقعی آن ها درست شده و معمولا اطلاعات درستی را برای گرفتن آن وارد کرده اند و یکی دیگر نام کاربری که با اطلاعات نادرست و صرفا برای جاهایی که دوست دارند شناخته نشوند و یا جاهایی که برای دانلود یک نرم افزار صرفا یک آدرس ایمیل لازم دارند استفاده می کنند. بسیاری از افراد هم که اصلا دوست ندارند شناخته شوند گاهی حتی برای نام کاربری اول خود نیز اطلاعات درستی وارد نمی کنند(پروفایل چند نفر از دوستان خود را ببینید، تقریبا هیچکس اطلاعات شخصی خود را بطور کامل و درست وارد نکرده) البته این یک امر طبیعی است و آدم ها معمولا خوششان نمی آید کسی از زندگی شخصی آن ها سر در بیاورد ولی نکته مهمی که می خواهم در موردش صحبت کنم این است که اصلا احساس نکنید اطلاعات سایت سرویس دهنده از شما به اطلاعاتی که شما در پروفایل خود وارد کرده اید محدود می شود.

سایتی مثل یاهو یا گوکل اجزای مختلفی از جمله موتور جستجو، ایمیل، گراف های دوستی(یاهو 360 و orkut) ، صفحه های شخصی، مسنجر و ... دارند. هر کدام از این اجزا برای پی بردن به اطلاعات زیادی از زندگی شخصی یک نفر کافی است. برای اینکه موضوع روشن شود، سعی می کنم روشهایی را که این سایت ها برای به دست آوردن اطلاعات شخصی افراد می توانند مورد استفاده قرار دهند را نام ببرم:

نام و نام خانوادگی شما چیست ؟

هیچ وقت دقت کرده اید که در یاهو مسنجر وقتی می خواهید یک نفر را به لیست دوستان خود اضافه کنید از شما اسم و فامیل آن شخص را می پرسد؟ ممکن است ما در دادن اطلاعات شخصی خودمان به دیگران حساس باشیم ولی معمولا اسم و فامیل دوستانمان آنچنان اهمیت ندارد و به راحتی آنرا وارد می کنیم. حتی یاهو مسنجر اطلاعات شخصی دیگر مثل آدرس و شماره تلفن او را هم از ما می پرسد.

کجا زندگی می کنید، کجا کار می کنید؟

اینکه از کجا به سرور لاگین کرده اید به راحتی از روی آدرس IP شما قابل تشخیص است. اگر باور نمی کنید می توانید صفحه شخصی یا وبلاگ خود را به لیست Google Analytic اضافه کنید تا ببینید Google Analytic چه اطلاعات دقیقی را در مورد محل بازدید کنندگان از سایت شما در اختیارتان قرار میدهد. گرچه این اطلاعات ممکن است صد در صد درست نباشد اما تا حدود زیادی می توان به آنها اطمینان کرد.

دنبال چه چیزهایی می گردید؟

شما هر روز خودتان از موتورهای جستجو می خواهید که برای شما دنبال چه چیزی بگردند، پس مسلما آنها به خوبی می دانند که شما به دنبال چه چیزی می گردید. وقتی به گوگل لاگین کرده باشید، همه تاریخچه جستجوی شما ذخیره می شود. حتی اگر به سرور لاگین نکرده باشید راه هایی وجود دارد که سرور بتواند تشخیص دهد شما چه کسی هستید.

دوستان شما چه کسانی هستند؟

گراف های دوستی که اتفاقا این روز ها خیلی مد شده یکی از راه های بسیار موثر است برای اینکه ببینیم دوستان یک نفر چه کسانی هستند و با چه کسانی رابطه دارد. از این گراف ها اطلاعات مفید دیگری هم می شود به دست آورد. مثلا وقتی بیست نفر از دوستان یک شخص در دانشگاه تهران درس می خوانند، احتمالا آن فرد هم همان جا درس می خواند.

به چه چیزهایی علاقه دارید؟

قسمت عمده ای از چیزهایی که به آنها علاقه داریم را ما خودمان بصورت عمومی بر روی وبلاگ ها و سایت های شخصی مان منتشر می کنیم. قسمتی هم از روی تاریخچه جستجوی در یک موتور جستجو می تواند به دست آید. گروه هایی که بر روی وب قرار دارند هم تا حدود زیادی می توانند علاقه مندی های ما را بازگو کنند. مثلا وقتی یک نفر در گروه j2ee گوگل عضو باشد به احتمال بسیار بالا به j2ee علاقه خاصی داشته. حتی صفحاتی که از آنها بازدید می کنیم و خبر هایی که می خوانیم منعکس کننده علایق ما هستند.

دیگه چه خبر از زندگی؟

جدای از همه مطالبی که گفتم، مسلما تمام ایمیل های شما بر روی میل سروری که از آن استفاده می کنید ذخیره می شود. در بسیاری از موارد اطلاعات بسیار زیاد و گاهی بسیار مهم را بوسیله ایمیل ها جابجا می کنیم. وقتی یک نفر، به یک نفر دیگر ایمیل می زند احتمالا ارتباطی بین این دو نفر وجود دارد! هیچ وقت به این موضوع توجه می کنید که ایمیلی که برای شما آمده برای چه کسان دیگری هم فرستاده شده(فیلد CC)؟

رمز عبورتان چیست ؟

بسیاری از ما نسبت به مخفی ماندن پسوردمان حساسیت نشان می دهیم، ولی نکته جالب اینجا است که وقتی یک صفحه وب به ما نشان داده شود به آسانی و بدون اینکه بدانیم آن طرف خط چه کسی قرار دارد پسوردمان را وارد می کنیم. نکته جالب دیگر این است که معمولا ما برای جاهای مختلف از یک پسورد مشترک استفاده می کنیم و نکته جالب تر این است که موقع لاگین کردن اگر سرور به ما بگوید که پسوردتان اشتباه بوده به راحتی بقیه پسوردهایمان را امتحان می کنیم تا یکی از آنها درست در آید.

در ماه اخیر تعداد سایت هایی که پسورد ایمیل یاهو ،گوگل یا Hotmail را به بهانه دسترسی به Contact List شما می گیرند بسیار زیاد شده. جالب اینکه در بعضی از این سایت ها (مثل tagged.com) اگر پسورد ایمیل خود را درست وارد نکنید اجازه ثبت نام به شما را نمی دهد.

کلام آخر:

مطالبی را که در اینجا آوردم، تنها برخی از مواردی است که سایت های اینترنتی به وضوح و به سادگی می توانند از زندگی شخصی ما به دست آورند. مسلما استفاده از روش های پیشرفته داده کاوی سایت ها را قادر می سازد اطلاعات بسیار بیشتر و دقیق تری از زندگی یک فرد به دست آورند. مثلا مسئله استفاده از دو آدرس ایمیل مختلف را که در ابتدای این بحث مطرح کردم در نظر بگیرید. فکر می کنید نمی توان به این مسئله پی برد که آیا دو آدرس مختلف به یک شخص تعلق دارد یا نه؟

با اینکه حفظ حریم خصوصی افراد از مهمترین مشکلاتی است که در دنیای IT مطرح شده ولی هنوز، تقریبا هیچ یک از مشکلات موجود به درستی حل نشده است. در بیشتر موارد تنها از راهکارهای قانونی برای جلوگیری از انتشار اطلاعات شخصی افراد استفاده می شود که معمولا نمی تواند خیلی موثر باشد.

2007-01-23T14:54:00.000+03:30

Ruby 4

قسمت اول

قسمت دوم

قسمت سوم

Meta Programming

یکی از روش هایی که در Ruby زیاد استفاده می شود meta programming است. meta programming را بطور ساده می توان نوشتن کدی که کد دیگری را تولید می کند بیان کرد. meta programming در زبان های دیگر مانند جاوا و زبان های پلت فرم دات نت هم وجود دارد. در دات نت یک روش متداول برای این کار استفاده از Attribute ها است. یک مثال متداول استفاده از Attribute های WebMethod و WebService برای ساختن سرویس های وب هست. در جاوا تا قبل از JDK 1.5 روش متداول استفاده از XML برای این کار بود (برای مثال Axis برای تولید Stub های وب سرویس ها از XML استفاده می کرد) ولی بعد از معرفی Annotation ها(مکانیزمی شبیه Attribute ها در دات نت) در JDK 1.5 روش جایگزینی برای استفاده از XML مطرح شد. در هر حال ایده کلی برای meta programming در زبان های کامپایلری این است برنامه نویس اطلاعات اضافی را وارد کند(با استفاده از XML، Annotation، Attributes یا هر روش دیگری). سپس یک ابزار(مانند APT در جاوا) با بررسی این اطلاعات اضافی کدی را تولید کند که بتوان آنرا با استفاده از کامپایلر کامپایل کرد. روش های دیگری که برای meta programming در جاوا استفاده می شود تغیر در بایت کد کلاس ها هنگام load کردن کلاس ها، استفاده از dynamic proxy ها و تولید کلاس ها در زمان اجرا است که عمدتا روش های پیچیده ای هستند.

meta programming در Ruby بسیار ساده تر و متداول تر است. برای مثال مسئله دسترسی به فیلدهای یک شیئ را در نظر بگیرید. در جاوا راه حل متداول نوشتن متد های getter و setter و در C# استفاده از Property ها است. بطور معمول این مکانیزم ها یک کار را تکرار می کنند(getter ها مقدار فیلد را بر می گردانند و setter ها مقدار فیلد را تغییر می دهند). Ruby برای این کار راه حل جالبی دارد، در Ruby با استفاده از متدهای attr_reader و attr_writer می توان getter و setter و با استفاده از attr_accessor می توان هر دوی آنها را درست کرد. جالب این که این متد ها، متد های خاصی نیستند و تنها کاری که می کنند این است که رشته ای را درست کرده و برای اجرا به مفسر Ruby می دهند.

class FieldTest

attr_reader :r

attr_writer :w

attr_accessor :rw

def to_s

"@r, @w, @rw"

end

ft = FieldTest.new

ft.w = 111

ft.rw = "hello"

puts ft.r

یک راه حل ساده برای meta programming در Ruby استفاده از توابع eval است. این توابع معمولا یک رشته را به عنوان ورودی می گیرند و آن را اجرا می کند. فرض کنید می خواهیم کلاسی داشته باشیم که متد هایی با نام اعداد 1 تا 5 دارند و مقدار این اعداد را بر می گردانند، یک راه حل این است که 5 متد مختلف بنویسیم که مقادیر مورد نظر را بر می گردانند ولی یک راه حل بهتر در ادامه آورده شده:

class Numbers

nums = {'one' => 1, 'two' => 2, 'three' => 3, 'four' => 4, 'five' => 5}

nums.each do |k, v|

module_eval "def #{k} \n #{v} \nend"

end

# Test class Numbers

n = Numbers.new

puts n.one # prints 1

puts n.two # prints 2

puts n.three # prints 3

puts n.four # prints 4

puts n.five # prints 5

متد module_eval رشته داده شده را به مفسر Ruby می فرستد تا آنرا اجرا کند. یک ویژگی بسیار مطلوب meta programming این است که حجم کد نوشته شده را بسیار کاهش می دهد(تصور کنید کلاس Numbers که در اینجا تنها در 4 خط نوشته شده در حالت عادی چه حجم زیادی می داشت) ولی ویژگی های مهم تری هم دارد که در ادامه به آن پرداخته ام.

Aspect Oriented Programming:

AOP یکی از روش های برنامه نویسی است که این روز ها خیلی در مورد آن صحبت می شود. AOP قابلیت های بسیاری به زبان های شیئ گرا اضافه می کند. بسیاری AOP را بعد از روش های ساخت یافته و شیئ گرا، بزرگترین تحول در دنیای برنامه نویسی دانسته اند. نکته جالب توجه این است که وقتی با Ruby کار می کنید، نیاز چندانی به AOP پیدا نمی کنید. عمده کارهایی که در AOP با آن مواجه هستید، اضافه کردن یک متد به یک کلاس، جایگزین کردن یک متد با یک متد جدید و اجرای یک کد قبل یا بعد از یک متد است. در Ruby به راحتی می توانید تمام این کارها را انجام دهید. مثلا فرض کنید بخواهید قبل از اینکه متد sort از کلاس Array فراخوانی شود، رشته ای را چاپ کنیم تا از فرا خوانی این متد باخبر شویم. کافی است کلاس Array را باز کنیم، متد sort را به old_sort تغییر نام دهیم و متد sort جدیدی را تعریف کنیم، در متد جدید کافی است رشته مورد نظر را چاپ کنیم و بعد متد قدیمی را فراخوانی کنیم:

class Array

alias_method :old_sort, :sort

def sort

puts 'Array.sort called !'

old_sort

end

#Test new sort

a = [3, 2, 4, 1, 4]

puts a.sort

# Output:

# Array.sort called !

# 1 2 3 4 4

البته یکی از ویژگی های زبانهایی که از AOP پشتیبانی می کنند(مانند AspectJ) پشتیبانی از wildcard ها است که چنین چیزی بطور استاندارد در Ruby پشتیبانی نمی شود.

Database:

یکی از مسائل مهمی که هر زبان برنامه نویسی باید برای حل آن فکری بکند کار کردن با پایگاه داده در آن زبان است. زبان های مختلف راهکار های متعددی برای این مسئله ارائه داده اند، در جاوا استاندارد ساده JDBC شاید اولین تلاش در این زمینه بود. بعد از آن ارائه EJB ها (با همه سر و صدایش) و سپس راه حل های مختلف بر پایه Object Relational Mapping مثل Hibernate، iBatis و Apache OJB نشان از تلاش های گسترده در این زمینه دارد. در دنیای دات نت هم کپی های این ORM ها مثل NHibernate و iBatis.NET، تکنولوژی هایی مثل ADO.NET و در نهایت ابتکار جدید ماکروسافت به نام LINQ وجود دارد. نکته مشترکی که در تمام این راه حل ها وجود دارد static بودن زبانی است که راه کار به وسیله آن پیاده سازی شده.

اما در پایگاه داده هم Ruby راه حل ساده خود را دارد. راه حل Ruby برای این کار ActiveRecord نام دارد. فرض کنید که در پایگاه داده خود جدولی به نام Students دارید که دو فیلد name و id دارد. قطعه کد زیر یک رکورد به جدول Students اضافه می کند:

ActiveRecord::Base.establish_connection(:adapter => "mysql",

:host => "127.0.0.1",

:username => "root",

:password => "",

:database => "Uni")

class Student <

ActiveRecord::Base

# Fields are fetched from database automatically

end

stu = Student.new

stu.name = 'mohsen'

stu.id = 12345

stu.save

هنگامی که کلاسی از ActiveRecord::Base ارث می برد، این کلاس بطور اتوماتیک فیلدهای پایگاه داده را به کلاس مورد نظر اضافه می کند، نکته جالب این است که ActiveRecord برای پیدا کردن فیلدها به دنبال جدولی هم نام با کلاس(ولی بصورت جمع) می گردد. این راه حل در Ruby زیاد استفاده می شود و باعث ساده شدن کار می شود. البته اگر جداول ما نام دیگری هم داشته باشند می توان ActiveRecord را برای استفاده از آن بکار برد ولی در این حالت باید اسم جدول برای آن مشخص شود.

همچنین ActiveRecord قادر است روابط یک به چند و چند به چند بین جداول را به کلاس های برنامه map کند، ولی در اینجا قصد پرداختن به جزئیات این مسئله را ندارم.

نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که داینامیک بودن Ruby و امکان اضافه کردن فیلد به کلاس در زمان اجرا باعث شده بتوان چنین قابلیتی را پیاده سازی کرد و در زبانهای کامپایلری امکان پیاده سازی چنین راهکاری وجود ندارد.

Web:

شاید آن چیزی که باعث متداول شدن Ruby شد پلت فرم وبی بود که بر روی این زبان ایجاد شده بود. این پلت فرم Ruby on Rails نام دارد و تغیرات زیادی را در طرز تفکر توسعه دهندگان در دنیای وب ایجاد کرده. پرداختن به Ruby on Rails خود بحث مفصلی است که در این کوچک نوشته نمی گنجد!

معایب Ruby:

در پست اول در رابطه با Ruby گفتم که قصد دارم بیشتر در رابطه با مزایای این زبان صحبت کنم تا معایبش، ولی قول داده بودم حتما در قسمتی در مورد معایب این زبان هم توضیح دهم. برای همین هم این قسمت را در اینجا آوردم ولی راستش را بخواهید فعلا چیز زیادی در این رابطه در خاطرم نیست، ولی در هر حال چند نکته را می آورم.

نکته اول اینکه Ruby یک زبان اسکریپتی است و مسلما به مراتب کند تر از زبان های کامپایلری است، ولی این نکته را هم بگویم که سرعت اجرا یکی از فاکتورهای یک زبان است و بستگی زیادی به پیاده سازی آن دارد. امروزه با توجه به کاهش قیمت سخت افزار و افزایش سرعت کامپیوترها از اهمیت سرعت اجرا به شدت کاسته شده و فاکتورهای دیگری در زبان های برنامه نویسی اهمیت پیدا کرده اند(البته زبان های اسکریپتی را دست کم نگیرید و فراموش نکنید که ویکیپدیا یکی از بزرگترین سایت های اینترنت بر روی PHP کار می کند)

نکته دوم اینکه استفاده از یک زبان اسکریپتی به معنی این است که سورس کد برنامه شما در دسترس همه قرار دارد که در بسیاری از موارد قابل قبول نیست(البته می توان از تکنیک هایی مثل Obfuscation هم استفاده کرد ولی در هر حال این کار هم مشکلات خاص خود را دارد)

نکته سوم اینکه هنگامی که با یک زبان کامپایلری کار می کنید بسیاری از مشکلات احتمالی در زمان کامپایل چک می شود و در زمان اجرا با مشکلات کمتری روبرو هستید. برای پی بردن به بسیاری از مشکلات در Ruby باید برنامه خود را اجرا کنید. از این رو برنامه های نوشته شده به زبان Ruby وابستگی زیادی به Unit Testing و Code Coverage دارند.

نکته چهارم اینکه Ruby هنوز به اندازه لازم به تکامل نرسیده. هنوز انجام یک پروژه بزرگ با جاوا ریسک کمتری را تحمیل می کند. هنوز ابزار های توسعه در Ruby در اوایل کار خود قرار دارند و راه درازی تا رسیدن به آنجایی که امروزه ابزارهای زبان هایی مثل جاوا و دات نت قرار دارند باقی مانده.

کلام آخر:

راستش را بخواهید خیلی مسائل در مورد Ruby ماند که من نتوانستم در مورد آن بنویسم. فعلا نه وقت کافی برای این کار دارم و نه حال و حوصله این کار را. برای همین هم سعی کردم هر طور که شده این پست، آخرین پست من در باره این زبان باشد. حتما این موضوع را از طرز نوشته ام احساس کرده اید. در هر حال توصیه می کنم اگر به این زبان علاقه مند شده اید دست به کار شوید و مفسر Ruby و یک IDE مناسب را download کنید و شروع به کد نویسی کنید. در ابتدای کار شاید برایتان عجیب باشد که چقدر راحت می توان به این زبان کد نوشت.

مراجع:

[1] Beyond Java, By Bruce A. Tate, O'Reilly, September 2005, ISBN: 0-596-10094-9

[2] Ruby Cookbook, By Lucas Carlson, Leonard Richardson, O'Reilly, July 2006, Print ISBN-13: 978-0-59-652369-5

[3] Programming Ruby, The Pragmatic Programmers’ Guide, Second Edition, Dave Thomas

2007-01-04T02:44:00.000+03:30

Open Source(1)

استاد مارتین فاولر در آن مقاله Is Design Dead? خودشان یک جمله ای دارد که برای من خیلی جالب بود: "In software any term means many things". حتما شما هم خیلی اوقات این قضیه را احساس کرده اید. یک کلمه را که از چهار نفر مختلف سوال کنی، پنج تا برداشت مختلف از آن دارند، و البته شاید هیچ کدام آنها درست نباشد و در عین حال هیچ کدام هم غلط نباشد.

اپن سورس هم از همین دست کلمات است، هر کسی بنابه نیازش یک برداشتی از آن می کند. خیلی ها احساس می کنند نرم افزار اپن سورس یعنی یک نرم افزاری که مجانی است.

از طرفی هر روز بر اهمیت نرم افزارهای اپن سورس افزوده می شود(بعدا در مورد متداول شدن اپن سورس بیشتر می نویسم) و در مملکت ما هم چند سالی هست که به این واژه بیشتر توجه می شود، و البته دلایل متعددی دیگری است که پرداختن به این مسئله را توجیه می کند.

تصمیم گرفته ام این بحث را در چند قسمت انجام دهم، تاریخچه مختصری از اپن سورس، تعریف اپن سورس، مجوزهای(license) اپن سورس و مروری بر نرم افزارهای اپن سورس. البته این بحث برای خود دنیایی دارد که تمام شدنی نیست ولی سعی می کنم از زیاده گویی پرهیز کنم و فقط به مباحثی بپردازم که احتمالا به درد کسی می خورد(و البته هیچ چیزی نیست که به درد هیچ کسی نخورد!).

تاریخچه اپن سورس:

با وجود اینکه هیچ وقت از تاریخ خوشم نمی آمد، ولی نمی دانم چرا تاریخچه ها را دوست داشتم. تاریخچه اپن سورس هم تاریخچه جالبی است. البته لفظ اپن سورس عمر زیادی ندارد و اولین بار سال 1998 بود که بکار برده شد. ولی پروژه های اپن سورس سابقه اش به پیش از این سال بر می گردد. بیشتر مطالب این قسمت را از کتاب Understanding Open Source Software Development چاپ Addison Wesley با مقدار زیادی تغییر(یا بهتر بگویم با مقدار زیادی تحریف!) آورده ام. سعی کرده ام هر جایی که لازم بوده لینک اضافی هم بگذارم.

در طول تاریخ چند ده ساله نرم افزار چند اتفاق افتاده که روی وضعیت کنونی دنیای اپن سورس خیلی موثر بوده. سعی کرده ام در اینجا چند تا از این اتفاقات را بطور مختصر بررسی کنم، این تاریخ مختصر را بدون هیچ دلیل خاصی به سه دوره کاملا بی ربط تقسیم کرده ام:

از توسعه یونیکس تا انتشار BSD:

يکي از اتفاقات جالب و موثر در اين زمينه، رأي دولت آمريکا بر ضد غول مخابراتي AT&T بود، در سال 1956 دولت آمريکا شرکت AT&T را از ورود به زمينه هاي غير مخابراتي منع کرد، اين رأي باعث شد که سيستم عامل يونيکس که در آزمايشگاه bell بوسيله دنيس ريچي و کن تامپسون توسعه يافته بود نتواند به فروش برسد، داستان از اين قرار بود که تامپسون علاقه مند به اجراي بازي Space Travel بر روي کامپيوتر PDP-7 بود و براي اين کار يک سيستم عامل کامل نوشت(راست و دروغش باشد پای آن هایی که این داستان را تعریف کرده اند ولی در هر حال این پایه همان سیستم عاملی شد که بعدا اسمش را یونیکس گذاشتند)! چون AT&T از فروش محصولات غير مخابراتي منع شده بود، متن يونيکس را در بين دانشگا هها و مؤسسات تحقيقاتي توزيع کرد.

يکي ديگر از حرکتهاي مؤثر در اين زمينه توزيع نرم افزارهاي دانشگاه برکلي بود که در سال 1977 شروع شد، گروه BSD سيستم عامل يونيکس را توسعه داد و ويژگيهاي جديدي را به آن اضافه کرد، اين سيستم عامل بعدها در Arpanet مورد استفاده قرار گرفت. گروه BSD همچنين پروتکل TCP/IP رابر روي سيستم عامل خود پياده سازي کرد، که بعدها باعث توسعه سريع اينترنت شد .

نرم افزارهاي مهمي که توسط اين گروه توسعه يافت BIND(سرور(DNS و Send Mail(mail server) بود، این نرم افزارها هنوز هم بطور گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد.

در سال 1984 با اتمام انحصار، AT&T برعليه BSD شکایت کرد، دعواي اين دو که تا اوايل 1990 نيز ادامه يافت، باعث شد که بسياري از توسعه دهندگان به فکر توسعه سيستم عامل هاي ديگري همانند Linux ، Free BSD و Open BSD بيافتند. تأثير مهمي که داستان BSD بروي جنبش نرم افزارهاي متن باز گذاشت، تغيير در ايدئولوژي ها و نحوۀ نگرش جديد رهبران اين جنبش بود.

از درایور پرینتر تا بزرگترین پروژه تاریخ:

یکی دیگر از حوادث مهمی که در تاریخ نرم افزارهای متن باز اتفاق افتاده تاسیس بنیاد نرم افزارهای آزاد (FSF=Free Software Foundation) توسط ریچارد استالمن است. داستان به آن زمانی مربوط می شود که استالمن در آزمایشگاه هوش مصنوعی دانشگاه MIT کار می کرد و اولین پرینتر لیزر جت شرکت زیراکس را دریافت کرد. گویا درایور این پرینتر مشکل کوچکی داشته که به راحتی قابل حل بوده، به همین خاطر استالمن از شرکت زیراکس می خواهد که سورس برنامه را در اختیار او قرار بدهند تا او بتواند تغییرات مورد نظرش را بر روی آن اعمال کند ولی زیراکس از این کار امتناع می کند. بعد از این اتفاق هست که استالمن به این نتیجه می رسد که نرم افزار باید آزاد باشد و از MIT استعفا می کند و در سال 1985 بنیاد نرم افزارهای آزاد را تاسیس می کند(این که یک نفری به خاطر یک اشکال در درایور پرینتر به این نتیجه برسد که نرم افزار باید آزاد باشد و بعد از آن از جایی مثل MIT استعفا بدهد و برود یک موسسه تاسیس کند، در نگاه اول خیلی احمقانه به نظر می رسد ولی بعدا توضیح می دهم که این نگرش و حرکت استالمن چه تاثیری بزرگی بر دنیای نرم افزار داشته است)

ايدئولوژي FSF براين قرار بود که عبارت copyright – all rights reserved بايد به عبارت copyleft-all rights reversed تغيير يابد. تحت مفهوم copyleft هر کسي اجازه استفاده از نرم افزار، کپي کردن و تغيير آن را دارد، و حتي مي تواند دوباره آن را توزيع کند، ولي نمي تواند ديگران را در استفاده از آن محدود کند. همین ایدئولوژی باعث شکل گیری اصطلاح Free Software و مجوز GPL شد. این اصطلاح به خاطر ابهامی که در کلمه Free در زبان انگلیسی وجود دارد بعدا مورد انتقادات بسیاری قرار گرفت (بر خلاف تمام مواردی که معمولا دوستان کامپیوتری می گویند که در زبان فارسی معنی فلان کلمه وجود ندارد یا چند کلمه انگلیسی تنها یک معنی فارسی دارد، در این مورد فارسی واقعا شاهکار کرده. در فارسی دو کلمه آزاد(همان معنی که مد نظر استالمن بوده) و رایگان(همان معنی که مد نظر استالمن نبوده) وجود دارد که در انگلیسی به هر دوی آنها Free می گویند. همین ابهام بوده که باعث شده برخی این عبارت را به مفت افزار ترجمه کنند(زیاد جدی نگیرید)).

استالمن پس از تاسیس FSF نرم افزار های زیادی از جمله ویرایشگر emacs و مجموعه کامپایلرهای GCC را تولید کرد. ابزارهایی که استالمن و دوستانش تولید کردند بعدها در لینوکس مورد استفاده قرار گرفت و همچنین سیستم عامل لینوکس تحت مجوز GPL (مجوزی که استالمن ارائه داده بود) منتشر شد.

اتفاق مهم دیگری که همه با آن آشنا هستند شروع به کار لینوس تروالدز بر روی سیستم عامل لینوکس بود(بر سر تلفظ کلمه Linux اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد ولی در اینجا من از همان لفظ متداول لینوکس استفاده می کنم).

تروالدز که یک دانشجوی 21 ساله بود و در دانشگاه هلسینکی درس می خواند در سال 1991 تصمیم گرفت سیستم عامل مینیکس(minix) را طوری تغییر دهد که قابلیت اجرا بر روی IBM PC 386 را داشته باشد. سیستم عامل مینیکس همان سیستم عاملی هست که توسط آندرو تننبام تولید شده و اگر کتاب سیستم عامل تننبام را دیده باشید سورس کد این سیستم عامل تقریبا نیمی از صفحات این کتاب را گرفته است.

نکته جالب این است که تروالدز در اولین اعلام عمومی خود، بیان می کند که برای تفریح این سیستم عامل را نوشته و قرار نیست که یک سیستم عامل حرفه ای تولید کند. ولی در هر حال، دست روزگارش چنان رقم زند که پس از گذشت چند سال به یکی از قدرتمند ترین سیستم عامل های جهان مبدل شد. در حال حاظر برآورد می شود که بیش از چهل هزار نفر در توسعه لینوکس مشارکت داشته باشند، همین مسئله هست که باعث شده تروالدز ادعا کند بزرگترین پروژه تاریخ را به جهانیان عرضه کرده.

از وب سرور آپاچی تا به امروز:

يکي ديگر از سالهاي به يادماندني، سال 1995 بود. سالي که در آن گروهي از توسعه دهندگان تصميم به توسعه وب سرور آپاچي گرفتند. وب سرور آپاچي براساس وب سروري که قبلاً توسط راب مک کول توسعه يافته بود با اضافه کردن تعدادي patch به آن توســعه يافت. به همين دليــــــل است که آنرا Apache Server (کــه خوانده مي شودA Patchy Server) نام نهادند.

بنياد نرم افزاري آپاچي(ASF=Apache Software Foundation) که در آن زمان تشکيل شد، امروز به يکي از بزرگترين گروههاي نرم افزاري تبديل شده است.

تا سال 1998 هنوز اصطلاح اپن سورس مطرح نشده بود و عمدتا از اصطلاح Free Software که توسط استالمن مطرح شده بود استفاده می شد. سال 1998 سالی بود که اصطلاح اپن سورس در جلسه ای که با حظور تعدادی از افراد از جمله اریک ریموند برگزار شد بوجود آمد. در همان سال و بعد از این جلسه بود که Netscape سورس مرورگر معروف خود را با نام Mozilla و تحت یک مجوز اپن سورس ارائه کرد (استاد ویکیپدیا این موضوع را مفصل تر توضیح داده اند)

بعد از سال 1998 و با مطرح شدن اصطلاح اپن سورس و مقبولیت عمومی آن پیشرفت های زیادی در این زمینه حاصل شد. توسعه اینترنت هم به گسترش اپن سورس خیلی کمک کرد. در حال حاظر دنیای نرم افزار به جایی رسیده که می توان تقریبا هر سیستم کوچک یا بزرگ نرم افزاری را با استفاده از ابزارهای اپن سورس تولید کرد (امری که شاید پنج سال پیش ممکن نبود). بسیاری از ابزارهای اپن سورس رقبای جدی برای محصولات تجاری هستند و بسیاری دیگر از محصولات اپن سورس حتی رقیب جدی تجاری ندارند. بعدا بیشتر در این مورد توضیح می دهم و سعی میکنم مثال هایی هم بیاورم.